Eksperci: nowoczesne leczenie chorych na nieswoiste choroby zapalne jelit – korzystne dla pacjentów i opłacalne dla państwa

Ich zdaniem zyski są tym większe, im wcześniej w rozwoju choroby wdrożymy skuteczniejsze terapie.

Do nieswoistych chorób zapalnych jelit (NChZJ) zalicza się wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna, które różnią się między sobą przebiegiem i lokalizacją zmian chorobowych. Obie charakteryzują się przewlekłym stanem zapalnym w przewodzie pokarmowym, który prowadzi do postępujących uszkodzeń ścian przewodu pokarmowego (owrzodzeń). Towarzyszą temu takie objawy, jak: bóle brzucha, nudności, wymioty, przewlekłe biegunki, zaburzenia wchłaniania składników odżywczych, spadek masy ciała. Powikłania tych chorób, w postaci np. przetok okołoodbytowych, często wymagają leczenia operacyjnego.

W Polsce, według szacunków, na NChZJ choruje 100-150 tys. osób. – Trochę więcej mamy pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, a nieco mniej z chorobą Leśniowskiego-Crohna, ale chorych wciąż przybywa – skomentowała cytowana w informacji prasowej przesłanej PAP prof. Grażyna Rydzewska, kierownik Kliniki Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w Warszawie, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii.

Jak podkreśliła, większość pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit stanowią ludzie młodzi. – To są pacjenci w pełni sił, pacjenci, którzy mogliby i chcieliby pracować, którzy chcieliby zakładać rodziny. Z tego też powodu ich odpowiednie i właściwe leczenie jest niesłychanie istotne – oceniła specjalistka podczas konferencji Priorytety w ochronie zdrowia 2026, która odbyła się pod koniec stycznia br. w Warszawie. Z prowadzonego wiele lat temu Polskiego Rejestru Choroby Leśniowskiego-Crohna wynika, iż 75 proc. pacjentów w momencie zapisania do niego (ale nie zachorowania) nie ukończyło 35. lat.

Prof. Rydzewska podkreśliła, że nieswoiste choroby zapalne jelit są obecnie nieuleczalne. Jednak dzięki pojawianiu się nowych, coraz skuteczniejszych leków proces zapalny leżący u podłoża tych schorzeń można dobrze kontrolować. Zwróciła uwagę, że obecnie celem leczenia nie jest jedynie remisja objawów klinicznych, ale też remisja tzw. endoskopowa, czyli wygojenie zmian w błonie śluzowej, owrzodzeń, zapobieganie zwężeniom przewodu pokarmowego.

– To oznacza zmniejszenie liczby interwencji chirurgicznych, liczby hospitalizacji, poprawę jakości życia pacjentów oraz zmniejszenie ryzyka nowotworu jelita grubego w przyszłości. Dlatego wiemy dziś, że lepiej jest jak najwcześniej zastosować optymalne leczenie, niż czekać na powikłania, które są nieodwracalne – oceniła.

– W Polsce z roku na rok rośnie dostępność do nowych leków. Mimo to wciąż leczymy znacznie mniej pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, niż w innych krajach europejskich – powiedziała specjalistka. Z danych wynika, że leki biologiczne otrzymuje tylko 10–12 proc. pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna i znacznie mniej pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. W krajach Europy Zachodniej odsetki te sięgają 20 proc.

Dodatkowo, bez względu na stosowane leki, choroby te mają tendencję do nawracania. – Mamy pacjentów, u których próbowano już wszystkiego, dlatego wciąż czekamy na nowe leki, które są coraz lepsze, coraz bezpieczniejsze i coraz skuteczniejsze – mówiła prof. Rydzewska.

Przypomniała, że obecnie bardzo pilna jest refundacja nowszych, bardziej wybiórczych leków należących do tzw. inhibitorów interleukiny-23, jakim jest guselkumab o podwójnym mechanizmie działania. – Lek daje nie tylko remisję objawów klinicznych, ale też wysoką remisję endoskopową. A to oznacza prawie zdrowego pacjenta, nie tylko bez objawów, ale też ze zdrowym jelitem w okresie, kiedy organizm odpowiada na lek – przekonywała specjalistka. Dodała, że nowe leki działają po niepowodzeniu licznych starszych terapii biologicznych. Mają też potwierdzony w badaniach wysoki profil bezpieczeństwa.

Jak przypomniał prof. Jarosław Reguła, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii, raport z 2023 r. pt. „Obciążenia społeczne związane z Nieswoistymi Chorobami Zapalnymi Jelit w Polsce. Wydatki ZUS w świetle zmian w programach lekowych" wykazał, iż nowoczesne leczenie biologiczne jest opłacalne dla budżetu państwa. Wprowadzenie innowacyjnych terapii dla pacjentów z tymi schorzeniami przekłada się bowiem na mniejszą liczbę zwolnień lekarskich i na spadek wydatków ZUS na renty z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy.

Zdaniem prof. Rydzewskiej oprócz refundacji nowych leków priorytetem Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii jest również poprawa modelu opieki nad pacjentami z NChZJ. Eksperci z PTG niedawno złożyli nowy projekt opieki kompleksowej w nieswoistych chorobach zapalnych jelit. Ośrodki, które udzielałyby tego typu opieki, powstawałyby na bazie ośrodków realizujących obecnie programy leczenia biologicznego. - Byłby to model opieki kompleksowej, który obejmie nie tylko pacjentów leczonych w programach lekowych, ale również pozostałe 90 proc. chorych na NChZJ – wyjaśniła specjalistka.

Prof. Reguła zwrócił uwagę, że nieswoiste choroby zapalne jelit dotyczą wielu narządów. Wielu chorych doświadcza powikłań pozajelitowych, takich jak zapalenie stawów, zmiany skórne, zaburzenia narządu wzroku, funkcjonowania nerek. - Ci pacjenci wymagają przewlekłej, kompleksowej opieki. Bez tego błąkają się między specjalistami, czekają wiele miesięcy na konsultacje, np. okulistyczne – wymieniał prof. Reguła. Dodał, że model opieki kompleksowej pozwoliłby również prowadzić skuteczny nadzór onkologiczny nad tą grupą chorych, nadzór nad remisjami oraz na wcześniejsze wychwytywanie nawrotu choroby. (PAP)

jjj/ bar/