Prof. Sobierajski: farmaceuci odgrywają istotną rolę w zachęcaniu Polaków do szczepień

Badania dr. hab. Tomasza Sobierajskiego, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, dotyczyły postaw Polaków wobec szczepień przeciw grypie oraz tego, komu ufamy, podejmując decyzje zdrowotne.

Jak wyjaśnił badacz, punktem wyjścia była obserwacja, że na przestrzeni lat zmieniło się to, z czyim zdaniem pacjenci liczą się najbardziej, podejmując decyzje o szczepieniu.

- Przez bardzo długi czas na drugim miejscu w rankingu zaufania plasowało się środowisko pielęgniarskie. Po pandemii farmaceuci nie tylko wyprzedzili pielęgniarki, ale, patrząc na trendy, mogą wyprzedzić również lekarzy. I nie wynika to z tego, że lekarze mają mniejszą wiedzę, tylko z dostępności - zaznaczył naukowiec.

Utrudniony dostęp do lekarzy od lat pozostaje jednym z kluczowych wyzwań polskiego systemu ochrony zdrowia. Jak zauważył prof. Sobierajski, problem ten nie sprowadza się jedynie do długich kolejek do specjalistów i wielomiesięcznego oczekiwania na poradę, ale także do bardzo ograniczonego czasu, jaki lekarz może poświęcić pacjentowi podczas wizyty.

Tymczasem apteki są miejscami łatwo dostępnymi, niewymagającymi wcześniejszej rejestracji, a kontakt z farmaceutą jest u przeciętnego Polaka częstszy niż kontakt z lekarzem.

- To nie jest kwestia tego, że lekarze nie chcą rozmawiać z pacjentami. Po prostu systemowo mają na to bardzo ograniczony czas. Farmaceuci w aptekach tej przestrzeni mają więcej – podkreślił badacz z UW.

W badaniu, w którym wzięło udział 805 osób, respondenci określali swoje ogólne nastawienie do szczepień oraz to, w jakim stopniu rekomendacje przedstawicieli różnych zawodów medycznych mogłyby wpłynąć na ich decyzję.

W przypadku farmaceutów łącznie 34,6 proc. badanych zadeklarowało, że ich rekomendacja miałaby duży wpływ na decyzję o szczepieniu przeciw grypie (7,8 proc. wskazało wpływ bardzo duży, a 26,8 proc. raczej duży). Jednocześnie 34 proc. respondentów oceniło ten wpływ jako pośredni, czyli ani wyraźnie istotny, ani nieistotny. Pozostałe osoby uznały, że rozmowa z farmaceutą nie miałaby na nich wpływu lub byłby on bardzo mały. Co ciekawe, autorzy odnotowali również, że zaufanie do farmaceutów było szczególnie widoczne wśród osób deklarujących sprzeciw wobec szczepień.

Zebrane przez prof. Sobierajskiego dane pokazały także, że pacjenci postrzegają apteki jako miejsca bezpieczne do wykonywania szczepień. Szczególnie widoczne jest to w grupie seniorów, którzy regularnie korzystają z usług aptek i często otrzymują tam porady dotyczące stosowania leków.

- Seniorzy bardzo często traktują farmaceutę jako osobę, która udziela im realnego wsparcia medycznego. To buduje zaufanie, które później przekłada się na decyzje dotyczące szczepień - wyjaśnił rozmówca PAP.

Dodał, że debata nad wprowadzeniem szczepień w polskich aptekach trwała od lat. - Zainteresowanie takim rozwiązaniem wyrażali pacjenci, ale też sami farmaceuci. W badaniach prowadzonych jeszcze przed pandemią odnotowaliśmy gotowość środowiska farmaceutycznego do realizacji takich świadczeń. Zresztą pacjenci oraz lekarze również nie zgłaszali wobec tego oporu - opowiedział.

Jego zdaniem opóźnienia we włączeniu aptek do systemu szczepień nie wynikały więc z braku danych naukowych, lecz raczej z barier organizacyjnych i decyzyjnych.

Przełom nastąpił dopiero po pandemii COVID-19, kiedy rozszerzono katalog zawodów medycznych uprawnionych do wykonywania szczepień. Jak wskazał prof. Sobierajski, pierwsze dane z trwającego sezonu pokazują wyraźny wzrost wyszczepialności przeciw grypie.

- Ponieważ grypa jest chorobą, która często prowadzi do powikłań, to każdy wzrost wyszczepialności oznacza mniejsze obciążenie dla systemu i mniejsze koszty pośrednie - podkreślił.

- Farmaceuci to bardzo dobrze wykształcona grupa zawodowa. Niewykorzystanie ich kompetencji byłoby stratą dla całego systemu – podsumował badacz.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ bar/