Ukraina od końca ub.r. pracuje nad częściową „prywatyzacją” systemu obrony przeciwlotniczej w celu poprawy ochrony pracowników oraz obiektów przemysłowych, które regularnie są celami rosyjskich ataków z powietrza. Jak na początku maja podało ukraińskie ministerstwo obrony, pod koniec kwietnia br. w inicjatywie tej uczestniczyły już 24 firmy o różnych strukturach własnościowych z różnych regionów Ukrainy, m.in. obwodów: charkowskiego, odesskiego, kijowskiego, połtawskiego i zakarpackiego. Do tej pory prywatne grupy obrony powietrznej sformowano w 19 przedsiębiorstwach. Są one zintegrowane z jednolitym systemem dowodzenia i działają jako część ogólnej architektury ochrony nieba.

Analogiczne działania zaczęła podejmować również Rosja. Jak doniósł pod koniec maja The Moscow Times, powołując się na doniesienia rosyjskiej grupy medialnej RBC (RosBusinessConsulting), rosyjskie władze zezwoliły przedsiębiorstwom na finansowanie zakupów cięższego uzbrojenia i specjalistycznego sprzętu do ochrony zakładów przemysłowych przed atakami dronów. Firmy będą mogły nabywać m.in. artylerię przeciwlotniczą, radary, systemy walki elektronicznej oraz specjalistyczne pojazdy.

Sprzęt ma trafiać do mobilnych grup obrony przeciwlotniczej chroniących infrastrukturę krytyczną. Zespoły te składają się z pracowników ochrony korporacyjnej (np. Rosnieftu czy Gazpromu), rezerwistów oraz ochotników z regionalnych oddziałów BARS (Bojowej Rezerwy Armijnej Kraju) i stacjonują na terenie zagrożonych obiektów infrastruktury krytycznej.

Kmdr por. rez. Maksymilian Dura, ekspert Defence24, zapytany przez PAP, czy podobne rozwiązanie powinno zostać zaadoptowane w Polsce, odniósł się do takiego pomysłu dość sceptycznie. – To, co się dzieje na Ukrainie i w Rosji wynika z gorączki wojennej. Oni muszą podejmować pewne działania, żeby przyśpieszyć reakcję. Natomiast my, dysponując czasem, który daje nam Ukraina, możemy sobie pozwolić na pewne bardziej ustandaryzowane działania, które nie niosą za sobą tak dużego ryzyka – podkreślił.

Ekspert wyjaśnił również, że w przypadku Ukrainy mówimy także o prywatnych systemach antydronowych opartych na tzw. dronach przechwytujących, ponieważ system przeciwlotniczy jako taki nie może być prywatny.

Jak przestrzegł Dura, jeżeli firma cywilna albo półprywatna, trochę zmilitaryzowana, zajęłaby się w czasie pokoju obroną np. elektrowni to, nie mając dostępu do informacji o ruchu powietrznym, mogłaby przypadkowo zestrzelić samolot cywilny.

Choć - jak przyznał rozmówca PAP - wprowadzenie firm cywilnych do obrony przed dronami teoretycznie mogłoby przynieść korzyści, jednak wymagałoby to skoordynowania działań z systemem rozpoznania powietrznego, który jest na poziomie państwa. I co bardzo ważne, musiałoby to być przeprowadzone w sposób staranny i zorganizowany.

– Byłoby to o tyle rozsądne, że mówimy o obronie bardzo krótkiego zasięgu. O ile dostosuje się do tego odpowiednie przepisy, czyli że nie pozwoli się latać samolotom cywilnym na określonej wysokości nad danym obiektem – tłumaczył.

Jak podkreślił ekspert, jego obawy w tym zakresie dotyczą również użycia systemów walki radioelektronicznej, bo te również są systemami inwazyjnymi. – Istnieje instytucja, która zajmuje się sprawdzaniem, skąd idą zakłócenia (Urząd Komunikacji Elektronicznej – PAP), a za wywoływanie zakłóceń jest odpowiedzialność. Proszę sobie wyobrazić, że jeżeli jakiś system antydronowy działałby np. nad elektrownią w pobliżu miasta, to zakłócałby on także system GPS w karetkach pogotowia. To są systemy lądowe, co może spowodować bardzo poważne konsekwencje – przestrzegł.

Były wojskowy zauważył, że Ukraina, „wiążąc” siły rosyjskie, daje nam cenny czas i spokój. Ocenił przy tym, że przedłużamy w nieskończoność pewne działania, które powinny być załatwione znacznie szybciej. Na przykład – jak wskazał – stworzyliśmy Inspektorat Wojsk Systemów Bezzałogowych (działa o 1 stycznia 2025 r. – PAP), natomiast Wojsk Systemów Bezzałogowych już nie stworzyliśmy.

– Proszę też zwrócić uwagę, że kiedy zawierane były umowy w ramach SAFE, kupowaliśmy wszystko, oprócz systemów dronowych. Te kupiono tylko od WB Electronics. Niezałatwione są natomiast sprawy takie, jak na Ukrainie, czyli że wprowadza się pewne nowe rozwiązania, jak systemy antydronowe – wskazał Maksymilian Dura.

Ukraińska prywatna obrona przeciwlotnicza nie działa jako podmiot niezależny, lecz stanowi element wielowarstwowego systemu obrony powietrznej kraju i podlega Dowództwu Sił Powietrznych Sił Zbrojnych Ukrainy. W skład grup prywatnej obrony przeciwlotniczej wchodzą przeszkoleni i posiadających odpowiednie certyfikaty pracownicy cywilni.

Jak 17 kwietnia br. podał ukraiński MON, jeden z takich prywatnych zespołów w obwodzie charkowskim dokonał zestrzelenia drona uderzeniowego Shahed poruszającego się z prędkością ponad 400 km/h. (PAP)

gru/ ugw/