Zamknij

Dodaj komentarz

Niecodzienna wystawa w Zawierciu. Bolesławiecka ceramika kryje niezwykłą historię

Maria Ratajczak
Maria Ratajczak
20:56, 15.11.2026 Aktualizacja: 15:12, 16.11.2026
Skomentuj Niecodzienna wystawa w Zawierciu. Bolesławiecka ceramika kryje niezwykłą historię Zdzisław Lewandowski

W niedzielę, 15 listopada 2026 roku, w Galerii Stara Łaźnia w Zawierciu odbył się wernisaż wystawy „Cepeliowska. Spółdzielnia „Ceramika Artystyczna” z Bolesławca. Od tradycji do nowoczesności”.

Spotkanie stało się okazją do wyjątkowej podróży przez niemal sto lat historii bolesławieckiej ceramiki – od przedwojennych tradycji zakładów ceramicznych, przez powojenny rozwój spółdzielni związanej z Cepelią, aż po współczesne realizacje.

Wystawa prezentuje bogactwo form, dekoracji, kolorów i technik, a także dorobek artystów i projektantów, którzy przez kolejne dekady współtworzyli rozpoznawalny charakter ceramiki z Bolesławca.

Historia opowiedziana przez ceramikę

Wernisaż zgromadził liczne grono miłośników sztuki, kolekcjonerów i osób zainteresowanych polskim wzornictwem. Wśród gości znaleźli się również przyjezdni, którzy specjalnie odwiedzili Zawiercie, aby uczestniczyć w spotkaniu.

Gości powitała przedstawicielka Galerii Stara Łaźnia Karolina Kindler-Skowronek, podkreślając wyjątkowy charakter ekspozycji. Szczególną rolę podczas wydarzenia odegrała dr Paulina Zarębska-Denysiuk – historyczka sztuki, badaczka powojennego wzornictwa, wykładowczyni akademicka oraz kuratorka wystawy, a zarazem właścicielka prezentowanej kolekcji.

W spotkaniu uczestniczyła również Zdzisława Górska-Nieć, naczelnik Wydziału Promocji i Rozwoju Miasta, reprezentująca prezydent Zawiercia.

Wernisaż miał nieco inną formułę niż tradycyjne otwarcia wystaw. Zamiast krótkiego przedstawienia ekspozycji goście otrzymali możliwość uczestniczenia w rozbudowanym oprowadzaniu kuratorskim. Dr Paulina Zarębska-Denysiuk opowiedziała o historii zakładów ceramicznych, poszczególnych projektantach, charakterystycznych dekoracjach i przemianach, jakie zachodziły w bolesławieckiej ceramice na przestrzeni dziesięcioleci.

Od przedwojennych zakładów do powojennej Cepelii

Opowieść rozpoczęła się od przedwojennych tradycji ceramicznych Bolesławca. Po zmianach granic miasto znalazło się w granicach Polski wraz z istniejącymi tam zakładami ceramicznymi. Jednym z nich była fabryka Juliusa Paula, na bazie której w 1950 roku rozpoczęła działalność Spółdzielnia CPLiA „Ceramika Artystyczna”.

Ważną postacią w powojennej historii bolesławieckiego przemysłu ceramicznego był Tadeusz Szafran. W 1946 roku uruchomił on garncarnię w dawnym zakładzie Richarda Reinholda, przyczyniając się do odbudowy lokalnej produkcji ceramicznej. Był to jednak odrębny zakład od fabryki Juliusa Paula, z którą związane były początki spółdzielni „Ceramika Artystyczna”.

W 1950 roku zakład w Bolesławcu przeszedł pod zarząd Centrali Przemysłu Ludowego i Artystycznego, czyli Cepelii. W kolejnych latach rozwijał się jako jeden z ważnych ośrodków polskiej ceramiki artystycznej.

Na wystawie można zobaczyć prace z różnych okresów działalności zakładu, w tym projekty Izabeli Zdrzałki, która pełniła funkcję kierowniczki malarni, a następnie kierowniczki artystycznej. Jej twórczość obejmowała zarówno formy użytkowe, jak i niewielkie ceramiczne figurki oraz charakterystyczne dekoracje.

Kuratorska opowieść przybliżyła również mniej znane rozwiązania zdobnicze, między innymi dekoracje wykonywane rożkiem oraz warstwowe techniki zdobienia przypominające grafito. Pokazano także, jak zmieniało się podejście do przedwojennych wzorów i tradycji ceramicznych.

Projektanci, charakterystyczne formy i niezwykłe przedmioty

Ekspozycja pozwala prześledzić kolejne etapy rozwoju bolesławieckiego wzornictwa. Wśród prezentowanych obiektów znalazły się wazony, karafki, komplety naczyń, miniaturki, ceramiczne figurki oraz przedmioty, które dziś mogą zaskakiwać swoim przeznaczeniem.

Jedną z ciekawostek są ceramiczne butelki produkowane we współpracy z zakładami przemysłu alkoholowego. Wśród nich znalazły się również naczynia figuralne przedstawiające postacie, między innymi damę, kanonika i kapucyna. Ich charakterystyczna mimika nadaje im nieco humorystycznego charakteru.

Nie zabrakło także projektów twórców współpracujących z bolesławiecką spółdzielnią z zewnątrz. Przykładem są obiekty związane z działalnością Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. Pokazują one, że rozwój ceramiki nie ograniczał się wyłącznie do prac osób zatrudnionych bezpośrednio w zakładzie.

Ważnym wątkiem wystawy jest również twórczość Alicji Szurmińskiej-Krępowej oraz Amandy Różańskiej-Baranowicz, które współtworzyły artystyczny kierunek spółdzielni. Wśród prezentowanych projektów znalazły się także realizacje Zdzisława Pietrzakowskiego, który jako modelarz zakładowy również zajmował się projektowaniem ceramicznych form.

Bronisław Wolanin i nowy rozdział w historii Bolesławca

Szczególnie ważnym okresem w historii spółdzielni była działalność Bronisława Wolanina, który do Ceramiki Artystycznej dołączył w 1964 roku.

Projektant poszukiwał inspiracji w dawnych tradycjach ceramicznych Bolesławca, między innymi w średniowiecznych dekoracjach nakładkowych. Rozwijał również charakterystyczne wzory prążkowane, a z czasem zaczął eksperymentować z prostszymi, nowoczesnymi formami.

Ważnym momentem jego twórczości był wyjazd na stypendium do Kopenhagi w 1971 roku. Inspiracja skandynawskim wzornictwem przyniosła wyraźną zmianę stylistyczną. W miejsce bardziej rozbudowanych dekoracji zaczęły pojawiać się oszczędne formy oparte na motywach walca i kuli.

Ważną postacią tego okresu był również Andrzej Skowroński, którego działalność wiązała się z opracowywaniem interesujących rozwiązań szkliwiarskich. Na ekspozycji można zobaczyć między innymi szkliwo krakel oraz efekty szkliw zbiegających.

W kolejnych latach coraz większe znaczenie zyskiwał kolor. Eksperymentowano z różnymi rodzajami szkliw – matowymi, półmatowymi i błyszczącymi. Wprowadzano również nowe dekoracje stempelkowe, które na dobre rozwinęły się w latach 70.

Ważną postacią tego okresu była Wanda Matus, projektantka odpowiedzialna między innymi za dekoracje malowane. Jednym z ciekawszych wątków są wzory nawiązujące do twórczości Kazimierza Woźniaka i tradycji huculskich, które zostały zaadaptowane do charakterystycznego stylu ceramiki bolesławieckiej.

Bolesławiec inspirował artystów z całej Polski

Ostatnia część kuratorskiej opowieści poświęcona była plenerom bolesławieckim, organizowanym w latach 1969–1987. Uczestniczyli w nich ceramicy i projektanci związani ze spółdzielniami Cepelii lub z nimi współpracujący.

Było to ważne środowisko wymiany doświadczeń, inspiracji i artystycznych poszukiwań. Bolesławiec oddziaływał na twórców z różnych części kraju, a jego wzornictwo stawało się punktem odniesienia dla kolejnych realizacji.

Wśród prezentowanych na wystawie prac znalazły się również przykłady twórczości Marity Benke-Gajdy. Kuratorka zwróciła uwagę na jej figurki, w tym serię „Podróżniczka”, oraz na fakt, że artystka nadal pozostaje aktywna twórczo.

Ekspozycja pokazuje, że bolesławiecka ceramika nie rozwijała się w oderwaniu od innych ośrodków artystycznych. Przeciwnie – stanowiła ważne miejsce spotkań różnych koncepcji, stylów i doświadczeń projektowych.

Cepelia to nie tylko historia

Jednym z najważniejszych przesłań wystawy jest pokazanie, że ceramika bolesławiecka nie należy wyłącznie do przeszłości. Choć wiele spółdzielni związanych z Cepelią zakończyło działalność lub ograniczyło produkcję, „Ceramika Artystyczna” z Bolesławca pozostaje aktywnym ośrodkiem twórczym.

Dlatego ekspozycja została podzielona na część historyczną i współczesną. Zwiedzający mogą zobaczyć zarówno dawne realizacje, dokumentujące kolejne etapy rozwoju wzornictwa, jak i współczesne oblicze bolesławieckiej ceramiki.

Wernisaż zakończył się rozmowami z kuratorką i możliwością zadawania pytań. Organizatorzy zapowiedzieli również kolejne spotkanie, planowane na pierwszą połowę stycznia 2027 roku. Ma ono stanowić uzupełnienie wystawy i dać publiczności możliwość dalszego poznawania historii oraz twórców związanych z ceramiką bolesławiecką.

Wystawa „Cepeliowska. Spółdzielnia „Ceramika Artystyczna” z Bolesławca. Od tradycji do nowoczesności” jest dostępna w Galerii Stara Łaźnia w Zawierciu od 9 listopada 2026 roku do 23 stycznia 2027 roku.

To propozycja nie tylko dla miłośników ceramiki, ale również dla wszystkich zainteresowanych historią polskiego rzemiosła artystycznego, wzornictwa i ludzi, którzy przez dziesięciolecia nadawali mu wyjątkowy charakter.

Dalszy ciąg materiału pod wideo ↓

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
Nie przegap żadnego newsa, zaobserwuj nas na
GOOGLE NEWS
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarze (0)

Brak komentarza, Twój może być pierwszy.

Dodaj komentarz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu zawiercie365.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

OSTATNIE KOMENTARZE

0%