150 lat zakopiańskiej szkoły artystycznej; od Szkoły Snycerskiej do „Szkoły Kenara”

- Jubileusz będzie okazją do spotkań i działań artystycznych oraz do podsumowania tego, co udało nam się wspólnie wypracować i osiągnąć w ciągu wielu lat działalności szkoły – zapowiedział dyrektor Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara Marek Król-Józaga. - Zamierzamy zrealizować wiele przedsięwzięć, które podkreślą rolę, jaką nasza szkoła, jej pedagodzy, uczniowie i absolwenci odgrywali i nadal odgrywają w kulturze naszego regionu, Polski, Europy i świata – dodał.

Historia placówki sięga 1876 r., kiedy Towarzystwo Tatrzańskie założyło w Zakopanem Szkołę Snycerską. Jej zadaniem było wspieranie ubogiej ludności góralskiej oraz rozwój rodzimego przemysłu. Szkołę wkrótce upaństwowiono i przekształcono w C.K. Szkołę Przemysłu Drzewnego. Mimo funkcjonowania w austriackim systemie szkolnictwa zachowała ona silne związki z miejscową sztuką i tradycją.

Jedną z ważniejszych postaci w jej dziejach był Stanisław Barabasz, który na początku XX wieku rozwijał w szkole polski kierunek artystyczny. Kolejny ważny rozdział rozpoczął się w 1922 r., gdy dyrektorem został Karol Stryjeński. Zreformował on szkołę, rozbudował jej bazę i rozwijał eksperymentalne metody kształcenia. Dorobek placówki prezentowano wówczas na wystawach w kraju i za granicą, m.in. w Paryżu.

W powojennej historii szkoły najważniejszą postacią pozostaje jednak Antoni Kenar – rzeźbiarz, pedagog i twórca oryginalnej koncepcji kształcenia artystycznego. Sam był jej absolwentem, a po wojnie współtworzył placówkę jako Państwowe Liceum Technik Plastycznych. W 1948 r. został kierownikiem działu rzeźby, a jego żona Halina Kenarowa — dyrektorką szkoły. W 1953 r. do liceum włączono także oddziały stolarstwa i lutnictwa.

Kenar przywiązywał dużą wagę do indywidualnego rozwoju ucznia oraz łączenia rzemiosła z twórczością artystyczną. Jego metody pedagogiczne, oparte na rozwijaniu samodzielności i indywidualnych możliwości uczniów, stały się podstawą charakterystycznego modelu szkoły. Działalność pedagogiczną przerwała jego śmierć w 1959 r. Szkoła zaczęła być powszechnie nazywana „Szkołą Kenara”, a w 1967 r. oficjalnie otrzymała jego imię.

Do tradycji Kenara nawiązywali jego następcy oraz kolejni pedagodzy, wśród nich Tadeusz Brzozowski, Antoni Rząsa i Władysław Hasior. Szkoła rozwijała rzeźbę, snycerstwo, meblarstwo i lutnictwo, organizowała wystawy i plenery oraz współpracowała z placówkami artystycznymi za granicą. Jej absolwenci i nauczyciele zasilali środowiska artystyczne, a dorobek szkoły prezentowany był na wystawach w Polsce i innych krajach.

W 1999 r. placówkę przekształcono w Ogólnokształcącą Szkołę Sztuk Pięknych, a w 2002 r. powstał Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara. W 2016 r., podczas obchodów 140-lecia, szkoła została odznaczona Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2022 r. powróciła do obecnej nazwy Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara.

Obecnie szkoła kształci 210 uczniów w sześciu specjalnościach: snycerstwo, meblarstwo, lutnictwo, projektowanie graficzne, tkanina artystyczna oraz projektowanie ubioru.

Uroczystości jubileuszowe rozpoczną się 8 października wernisażem wystawy malarstwa uczniów „Wszystko jest poezją” w Mediatece przy ul. Chramcówki. 12 października w hotelu Hyrny pokazane zostaną prace uczniów specjalizacji tkanina artystyczna „Od tradycji do współczesności”.

14 października uczestnicy jubileuszu spotkają się w budynku szkoły przy ul. Sienkiewicza, w tzw. Maratonie, gdzie zwiedzą pracownie projektowania ubioru i tkaniny artystycznej. Następnie przejdą w uroczystym pochodzie ulicami Zakopanego do głównej siedziby szkoły przy ul. Kościeliskiej, tzw. Strugu. Tam zaplanowano m.in. wystawę archiwalnych prac uczniów „Rysunek i malarstwo lat 70., 80. i 90.” oraz wernisaże wystaw projektów medali i plakatów jubileuszowych. Wieczorem w kinie Giewont pokazany zostanie film „Sztuką ponad życiem – Zofia Stryjeńska” w reżyserii absolwenta szkoły Jacka Januszka.

15 października zaplanowano mszę w intencji uczniów, absolwentów, nauczycieli i pracowników szkoły oraz złożenie kwiatów na grobach patrona, dyrektorów, nauczycieli, pracowników i absolwentów. Po południu w „Strugu” odbędzie się sesja naukowa poświęcona historii placówki.

16 października otwarta zostanie wystawa absolwentów w Miejskiej Galerii Sztuki, a w willi „Oksza” Muzeum Tatrzańskiego zaplanowano oprowadzanie po wystawie „Nasza rzecz. 150 lat od założenia Szkoły Snycerskiej w Zakopanem”. Przy „Strugu” odbędzie się odsłonięcie jubileuszowego pomnika, a w budynku szkoły – tablic poświęconych Karolowi Stryjeńskiemu, Wojciechowi Brzedze i Halinie Kenarowej.

17 października w szkole zostaną otwarte wystawy prac nauczycieli i archiwaliów. Zaplanowano także zwiedzanie szkoły i spotkanie kolejnych pokoleń jej absolwentów. Wieczorem w Teatrze im. Stanisława Ignacego Witkiewicza odbędzie się gala jubileuszowa. Obchody zakończy 18 października bal jubileuszowy.

Jubileusz został objęty patronatem honorowym prezydenta RP Karola Nawrockiego. (PAP)

szb/ miś/