Uszkodzenia tętnic widoczne już u dwudziestolatków

Naukowcy związani z Amerykańskim Towarzystwem Kardiologicznym (American Heart Association) przeanalizowali dane dotyczące zdrowia 1283 uczestników badania Future of Families–Cardiovascular Health Among Young Adults (FF-CHAYA), zróżnicowanej kohorty dorosłych o średniej wieku 23 lat. Jak się okazało, prawie 80 proc. młodych dorosłych uczestników, w średnim wieku 23 lat, spełniało kryteria zespołu sercowo-nerkowo-metabolicznego (zespół CKM) w stadium 1, 2 lub 3 - co oznacza, że mieli już nadmierną otyłość, metaboliczne czynniki ryzyka i/lub dowody subklinicznej choroby sercowo-naczyniowej. Około 21 proc. nie miało zidentyfikowanych czynników ryzyka CKM (stadium 0). Żaden z nich nie znajdował się w stadium 4 (wystąpiły już powikłania naczyniowe lub narządowe).

Zespół CKM opisuje związek między otyłością, cukrzycą, przewlekłą chorobą nerek i chorobami układu krążenia. Zespół ten jest klasyfikowany według stadiów, które odzwierciedlają czynniki ryzyka danej osoby, od 0 (brak czynników ryzyka) do 4 (istniejące schorzenia układu sercowo-naczyniowego, takie jak choroba wieńcowa, niewydolność serca lub udar).

Badacze ocenili stan zdrowia układu sercowo-naczyniowego uczestników na dwa sposoby: określając stadium zespołu CKM oraz wynik oceny zdrowia układu sercowo-naczyniowego w skali Life's Essential 8. Sprawdzili oznaki uszkodzenia tętnic za pomocą ultrasonografii tętnic szyjnych (dużych tętnic w szyi, które transportują krew do mózgu). „Badanie pokazuje, że ocena zaawansowania zespołu CKM i Life's Essential 8 uzupełniają się w identyfikacji osób dorosłych poniżej 30. roku życia, u których może szybko dojść do uszkodzenia tętnic, odkładania się blaszek miażdżycowych i ostatecznie do zwiększonego ryzyka wystąpienia przyszłych zdarzeń sercowo-naczyniowych” – powiedział autor badania, dr Donald Lloyd-Jones, kardiolog w Boston Medical Center, profesor medycyny w Chobanian & Avedisian School of Medicine na Uniwersytecie Bostońskim, dyrektor Framingham Center for Population and Prevention Science oraz główny badacz w badaniu Framingham Heart Study.

Młodzi dorośli z bardziej zaawansowanymi stadiami zespołu CKM uzyskali niższe wyniki w skali Life's Essential 8. Bardziej zaawansowane stadia zespołu CKM były związane z wczesnym uszkodzeniem tętnic, w tym z pogrubieniem ścian tętnic szyjnych, co jest wczesnym markerem miażdżycy, nawet u osób w wieku około 20 lat. Autorzy doszli do wniosku, że wyniki podkreślają pilną potrzebę podejmowania działań profilaktycznych na wcześniejszym etapie życia, sugerując, że istnieją możliwości poprawy zdrowia układu sercowo-naczyniowego i zapobiegania postępowi choroby na długo przed jej klinicznym ujawnieniem.

Zdaniem autorów uzyskane wyniki sugerują pilną potrzebę wcześniejszego rozpoczęcia działań profilaktycznych zgodnie z programem programu Life's Essential 8TM we wczesnym okresie życia w celu poprawy zdrowia układu sercowo-naczyniowego.

Wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego/Amerykańskiego Kolegium Kardiologicznego dotyczące zapobiegania i leczenia nadciśnienia tętniczego, wysokiego poziomu cholesterolu i zespołu CKM zalecają lekarzom stosowanie wzorów Predicting Risk of cardiovascular disease EVENTs (PREVENT TM do szacowania 10- i 30-letniego ryzyka wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego. Wzory te zostały jednak opracowane i zwalidowane do stosowania u osób w wieku 30–79 lat. Ze względu na młody wiek uczestników badania, równania PREVENT nie mają zastosowania.

„To, co bym rekomendował opierając się na mojej praktyce, to skupienie się na Life's Essential 8 i optymalizacji jak największej liczby tych wskaźników dla lepszego zdrowia dziś i w dłuższej perspektywie” – zaznaczył Lloyd-Jones. Zachowania zdrowotne i czynniki ujęte w Life's Essential 8 to zdrowe odżywianie, aktywność fizyczna, unikanie tytoniu, zdrowy sen, prawidłowa waga, prawidłowe poziomy cholesterolu i cukru we krwi oraz prawidłowe ciśnienie krwi.

„W przypadku osób po dwudziestce chcemy skupić się na poprawie zdrowia układu sercowo-naczyniowego” – powiedział Lloyd-Jones. Wyjaśnił, że ramy Life's Essential 8TM zostały opracowane „do pomiaru, monitorowania i poprawy zdrowia układu sercowo-naczyniowego w każdym wieku, ale szczególnie u nastolatków i młodych dorosłych” i są powiązane z ich zdrowiem teraz i w dłuższej perspektywie.

Badanie ma kilka ograniczeń, w tym jego przekrojowy charakter, który nie pozwala na ustalenie związku przyczynowo-skutkowego, jednoczesną ocenę wielu wyników oraz wykorzystanie danych dotyczących zachowań zdrowotnych. Ponadto, ponieważ populacja badana celowo obejmowała wiele osób z mniej uprzywilejowanych środowisk, wyników prawdopodobnie nie można uogólniać na wszystkich młodych dorosłych. Autorzy twierdzą, że potrzebne są dodatkowe, długoterminowe badania, aby określić, jak stadium zespołu CKM we wczesnej dorosłości wiąże się z przyszłym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/