RPO o obywatelach Ukrainy: jesteście ważną częścią naszego życia społecznego

Spotkanie w biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zorganizowane zostało w Dniu Niepodległości Ukrainy.

Rzeczniczka Praw Obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram złożyła Ukrainkom i Ukraińcom wyrazy szacunku i życzenia pokoju. Zaznaczyła, że walka Ukrainy o niepodległość i suwerenność należy do najważniejszych wydarzeń współczesnej Europy. Dodała, że jej znaczenie wykracza daleko poza granicę Ukrainy, a odwaga i determinacja narodu ukraińskiego pozostaje ważna i kluczowa dla bezpieczeństwa i przyszłości naszego regionu.

- Chcę Wam powiedzieć, że jesteście ważną częścią naszego życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego - powiedziała, zwracając się do obywateli Ukrainy, którzy w wyniku wojny znaleźli w Polsce schronienie i bezpieczeństwo. - Jako Rzeczniczka Praw Obywatelskich chciałabym powiedzieć jasno - każdej osobie przebywającej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej należy się szacunek, godne traktowanie oraz skuteczna ochrona. Niezależnie od tego skąd pochodzi, w co wierzy i jaki ma status majątkowy - dodała.

Rzeczniczka odwołała się też do słów zmarłej uczestniczki Powstania Warszawskiego i działaczki społecznej Wandy Traczyk-Stawskiej. - „Jak się człowiek bije o godność, o prawo do życia w godności, to może góry przenosić”. To zdanie przypomina nam, jak wiele sił daje przekonanie, że stoi się po stronie tego, co słuszne - powiedziała Gregorczyk-Abram.

Zapewniła również, że Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich będzie reagować na wszelkie przejawy dyskryminacji, mowy nienawiści i przemocy.

Podczas spotkania eksperci z departamentów w biurze RPO przedstawili obszary, na których w ostatnich latach skupiało się biuro w kontekście osób z Ukrainy. Wśród nich były m.in. dostęp do świadczeń z pomocy społecznej i świadczeń z zakresu opieki zdrowotnej, działalność infolinii obywatelskiej dla obywateli Ukrainy (obecnie wygaszonej), problemy związane z sytuacją osób starszych i z niepełnosprawnościami czy sprawy związane ze statusem UKR.

Poruszony został również problem, który wciąż narasta - mowy nienawiści i innych form przemocy motywowanej uprzedzeniami. Prawniczka z Zespołu ds. Równego Traktowania Jagna Krotoska podkreśliła, że z danych przedstawionych rzecznikowi przez Prokuraturę Krajową wynika, że w 2025 r. prowadzono 2606 spraw dotyczących tego rodzaju przestępstw, z czego 994 dotyczyły czynów, które są motywowane uprzedzeniami ze względu na narodowość ukraińską. Zaznaczyła, że wzrost liczby spraw, które dotyczą przestępstw motywowanych uprzedzeniami pokazują również dane przedstawione przez Komendę Główną Policji. - To się też pokrywa z liczbą spraw, które wpływają do Rzecznika Praw Obywatelskich - dodała.

Podkreśliła, że do jednej z najczęściej zgłaszanych rzecznikowi kategorii spraw dotyczących obywateli Ukrainy należą przypadki nierównego traktowania w relacjach między podmiotami prywatnymi. - To są sprawy, które dotyczą odmowy sprzedaży towarów, świadczenia usług, też usług mieszkaniowych - wyjaśniła.

W trakcie spotkania głos zabrali również przedstawiciele ukraińskich organizacji działających w Polsce. W ich wypowiedziach na temat problemów, z jakimi mierzy się społeczność ukraińska w Polsce, wybrzmiewała przede wszystkim kwestia narastającej agresji i dyskryminacji na tle narodowościowym. Podkreślali oni, że ma to również negatywny wpływ na dzieci, a agresja przenosi się nawet do szkół. Wskazywali również na problemy związane z m.in. niesprawiedliwymi deportacjami, procedurami dotyczącymi pobytu i ochrony czasowej czy nieujednoliconymi praktykami urzędów.

Głos zabrała m.in. przedstawicielka Rzecznika Praw Obywatelskich Ukrainy w Polsce Weronika Marczuk, która podkreśliła, że zmiana stosunku do obywateli Ukrainy jest zauważalna nawet w odpowiedziach na wnioski o ochronę tymczasową. - Zdarzają się argumenty, które padają dzisiaj przy odmowie - w Kijowie jest bezpiecznie - to są cytaty z decyzji - zaznaczyła. Podkreśliła, że agresja na tle narodowościowym sprawia, że wśród obywateli Ukrainy narasta poczucie osaczenia „określane przez niektórych wręcz jako polowania na ludzi z Ukrainy”.

RPO Sylwia Gregorczyk-Abram w podsumowaniu zapewniła o gotowości do dalszych działań na rzecz ochrony praw obywateli Ukrainy, podkreślając, że są oni częścią polskiego społeczeństwa. (PAP)

kblu/ kcz/