Ekspert: mały świadek koronny to przestępca, który przekazuje informacje w zamian za łagodniejszy wyrok

Dziennikarka TVP Info Dorota Wysocka-Schnepf poinformowała, że według jej ustaleń status małego świadka koronnego uzyskał prezes giełdy kryptowalut Zondacrypto Przemysław Kral. „Z naszych informacji wynika, że składa on w prokuraturze obszerne wyjaśnienia, które mogą być obciążeniem dla wielu polityków prawicy” - brzmi fragment tekstu na stronie TVP Info.

Prokuratura Krajowa, do której PAP zwróciła się z pytaniami w tej sprawie, przekazała w poniedziałek, że obecnie nie udziela informacji na temat postępowania dotyczącego Zondacrypto. „Na jutro zaplanowana jest konferencja Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego Waldemara Żurka, podczas której przedstawione zostaną informacje odnoszące się do pojawiających się w przestrzeni medialnej doniesień w tej sprawie” - zapowiedział rzecznik prasowy PK, prok. Przemysław Nowak.

Śledztwo w sprawie Zondacrypto zostało wszczęte w kwietniu br. pod kątem oszustw znacznej wartości i prania brudnych pieniędzy. Postępowanie, które początkowo prowadziła Prokuratura Regionalna w Katowicach, pod koniec lipca zostało połączone ze śledztwem toczącym się w śląskim wydziale PK, dotyczącym zaginięcia Sylwestra Suszka, założyciela giełdy BitBay, poprzedniczki Zondacrypto. Suszek, określany mianem króla kryptowalut, zaginął w marcu 2022 r. Miał wtedy 33 lata.

Jeden z prokuratorów zaznaczył w poniedziałek w rozmowie z PAP, że jeśli Kral rzeczywiście uzyskał status małego świadka koronnego, wcześniej musiał usłyszeć zarzut lub zarzuty. Według Onetu, chodzi o udział w oszustwie wielkich rozmiarów.

Instytucję małego świadka koronnego reguluje art. 60 par. 3 Kodeksu karnego (stąd potoczne nazywanie takich osób „sześćdziesiątkami”). Zgodnie z tym przepisem na wniosek prokuratora sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet może warunkowo zawiesić jej wykonanie, jeśli dana osoba ujawni „informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia”.

„Mówiąc obrazowo, bycie małym świadkiem koronnym znaczy zawarcie pewnego rodzaju układu między państwem a sprawcą: skruszony przestępca dostarcza organom ścigania cennych informacji, a państwo odwdzięcza się łagodniejszym wyrokiem. Instytucja małego świadka koronnego zyskuje na znaczeniu w praktyce” - ocenili przedstawiciele katowickiej kancelarii Chmielniak Adwokaci.

Jak wskazali, instytucja małego świadka koronnego z jednej strony pomaga organom ścigania rozbijać zorganizowane struktury przestępcze, a sprawcy daje szansę na złagodzenie odpowiedzialności karnej, jeśli zdecyduje się przełamać zmowę milczenia i dostarczyć organom wiedzy, której same nie posiadały. Z dobrodziejstw statusu małego świadka koronnego może skorzystać każda osoba, która przyznaje się do winy i dysponuje stosowną wiedzą, niezależnie od roli, jaką pełniła w przestępstwie popełnionym wraz ze wspólnikami.

Jak zaznaczyła mec. Izabela Nowak z kancelarii Chmielniak Adwokaci, status małego świadka koronnego nie jest przyznawany automatycznie. To prokurator ocenia, czy informacje przekazane przez sprawcę mają wystarczającą wartość dowodową. „Co istotne, przepisy wymagają, aby prawdziwość tych relacji została zweryfikowana. Dopiero po potwierdzeniu ich rzetelności prokurator może wystąpić do sądu z wnioskiem o zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary” - dodała.

Chodzi o to, by ze statusu małego świadka koronnego korzystały osoby, które faktycznie przyczyniają się do rozbicia przestępczej solidarności i dostarczają organom ścigania wiedzy, której w inny sposób trudno byłoby uzyskać. Jeśli spełnione są wszystkie wymagane warunki, sąd ma obowiązek zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Wycofanie lub zmiana złożonych wyjaśnień na którymkolwiek etapie postępowania może skutkować naruszeniem warunków porozumienia zawartego z prokuratorem, a w konsekwencji brakiem wniosku o nadzwyczajne złagodzenie kary. Dlatego tak istotna jest konsekwencja procesowa i zachowanie spójności w składanych zeznaniach – wskazała mec. Nowak.

Adwokat zaznaczyła, że przyznanie statusu małego świadka koronnego nie oznacza automatycznie, że sprawca uniknie kary więzienia. Wszystko zależy od rodzaju i ciężaru gatunkowego przestępstwa. Instytucja nadzwyczajnego złagodzenia kary pozwala, co prawda, znacząco obniżyć jej wymiar, ale niejednokrotnie ustawa nie będzie przewidywać możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pozbawienia wolności.

Instytucja małego świadka koronnego jest czasem mylona z tzw. dużym świadkiem koronnym, który jednak powoływany jest na mocy przepisów odrębnej ustawy - o świadku koronnym – zazwyczaj do spraw największego kalibru, np. związanych z działalnością gangów. W zamian za ujawnienie swojej wiedzy duży świadek koronny może zostać całkowicie zwolniony z odpowiedzialności karnej i objęty specjalnym programem ochrony. Zdarza się, że w jednym postępowaniu karnym powoływani są zarówno duzi, jak i mali świadkowie koronni.(PAP)

kon/ akar/