Ekspert dla PAP: AI Act chroni przed politycznymi deepfake’ami, ale politycy nie zrezygnują z treści AI

- W praktyce wszyscy politycy obecni w przestrzeni cyfrowej korzystają dziś ze sztucznej inteligencji, tyle że nie zawsze świadomie. Współczesne środowisko informacyjne jest podporządkowane logice algorytmów rekomendacyjnych, które dopasowują treści do oczekiwań odbiorców, a przez to pomagają politykom dotrzeć do szerokiego grona użytkowników – zauważył ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i autor książki „Przed waszą erą. Człowiek w syntetycznym świecie deepfake'ów, ChataGPT i sztucznej inteligencji”.

Łabuz zapytany czy wprowadzenie unijnego rozporządzenia AI Act wpłynie na polityków i prowadzoną przez nich politykę, odpowiedział, że może częściowo ochronić użytkowników internetu przed politycznymi deepfake’ami czyli treściami audio i wizualnymi, które przypominają prawdziwą rzeczywistość i są nie do odróżnienia od treści autentycznych.

- Wprowadzenie unijnego prawa to rodzaj bata wiszącego nad twórcami treści, w tym politykami, dlatego możemy się spodziewać, że mogą być oni bardziej wstrzemięźliwi przed publikowaniem fałszywych treści. W przypadku kampanii politycznych liczba deepfake'ów czy liczba w ogóle wygenerowanej przez sztuczną inteligencję treści będzie zapewne nieco niższa, ale też nie spodziewajmy się cudów, dezinformacja nie zniknie – stwierdził rozmówca PAP.

- Jest mi trudno sobie przypomnieć sytuację, w której polityk opublikował ewidentny deepfake, który okazał się jakimś politycznym gamechangerem. Politycy i partie polityczne chętniej używają AI do tworzenia treści, które mają podsycać skrajne nastroje, tworzyć odpowiednie sentymenty, polaryzować społeczeństwo. Służą one przede wszystkim do wspierania określonych przekonań i ideologii. Tu nie trzeba nawet deepfake’ów, wystarczą wzbudzające emocje zdjęcia czy filmiki marnej jakości, które można produkować i kolportować na skalę masową – wskazał.

Jak przyznał, z jednej strony „politycy muszą grać na zasadach, które zostały wyznaczone w demokratycznych systemach prawnych”, więc powinni działać zgodnie z unijnym prawem. – Ale pamiętajmy, że aktorzy dezinformacji celowo łamią lub naginają zasady. Jeśli politycy będą z premedytacją stosować ich metody, również zaczną ignorować reguły – wyjaśnił ekspert.

Jak zaznaczył jest on „bardzo septyczny co do tego, czy AI Act wywrze realny wpływ na to, w jaki sposób odbiorcy funkcjonują w świecie cyfrowym”. – AI Act obejmuje bowiem wąski wycinek negatywnych zjawisk, przy czym dobrze, że jest. Unia Europejska tworzy pewien ekosystem prawny, a AI Act to kolejna cegiełka – dodał.

W jego opinii luki i wyjątki mogą zostać wykorzystane przez partie polityczne i polityków. – Wszystko jest kwestią wybrania odpowiedniej strategii. Jeśli dany sztab wyborczy uzna, że posługiwanie się treściami wygenerowanymi przez sztuczną inteligencję, ale o niskiej jakości, będzie sprzyjać kampanii i umożliwi mobilizację mas wyborczych, wtedy sięgnie właśnie po takie rozwiązania. Liczy się subtelny wpływ kognitywny i swego rodzaju „warunkowanie” – stwierdził Łabuz.

Unijne przepisy zobowiązują do poinformowania odbiorców, że treści są wygenerowane przez sztuczną inteligencję, jeśli wykorzystywane są do działalności zawodowej, obejmującej zarówno działalność komercyjną, jak i publiczną. Obowiązek ten znika w przypadku, gdy np. tekst przeszedł pełną kontrolę redakcyjną. Łabuz zapytany czy stwarza to możliwą lukę prawną, gdyż wystarczy, że asystent polityka zmieni jedno zdanie w tekście, aby nie przyznać się do stosowania sztucznej inteligencji, odpowiedział, że istnieje taka możliwość.

– Kontrola redakcyjna jest wprawdzie opisywana w Wytycznych Komisji Europejskiej, ale ten opis ma charakter ogólny. Rozstrzygać będzie zatem praktyka, a tutaj, bądźmy szczerzy, możliwości weryfikacji owej kontroli są znikome. To jednak inny problem niż z materiałami audio i wizualnymi, gdyż odnosi się nie do tego, czy coś jest fałszywe i udaje autentyczne, lecz do tego, kto jest autorem danego tekstu – wyjaśnił.

Według naukowca z IFSH jednym z elementów chroniących aktorów dezinformacji, chcących rozpowszechniać fałszywe treści, będzie korzystanie z parodii i satyry. – Granica, gdzie zaczyna się poczucie humoru, ironia czy działalność artystyczna, a gdzie złośliwa manipulacja jest bardzo płynna. W praktyce oznacza to rozpatrywanie indywidualnych przypadków i kontekstu użycia – oznajmił, dodając, że minęło zbyt mało czasu od 2 sierpnia, kiedy to wprowadzonego unijne przepisy, aby móc stwierdzić, jak będą one interpretowane przez sądy i instytucje kontrolne i jaka będzie linia orzecznictwa.

– Są też inne problemy i jestem ciekaw, jak będą kiedyś rozstrzygane. Wyobraźmy sobie polityka, do którego dociera deepfake, i który zupełnie nieświadomie puszcza go w dalszy obieg, nie zdając sobie sprawy, że został on wygenerowany. Odpowiedzialność się rozmywa. Ale czy to jednocześnie oznacza, że każdy z podmiotów, który wchodzi w zakres przepisów AI Act, jest zobligowany do dokładnej weryfikacji danej informacji przed udostępnieniem jej dalej? - zastanawia się Łabuz, dodając, że „z punktu widzenia demokratycznego społeczeństwa taka odpowiedzialność podniosłaby standardy treści zamieszczanych w intrenecie”. (PAP)

mzb/ bst/