W rozmowie z PAP ks. Kloch wyjaśnił, że w najnowszej encyklice „Magnifica humanitas” (łac. Wspaniała ludzkość) papież Leon XIV mówi o sztucznej inteligencji jak o „cennym narzędziu wymagającym rozwagi” i zauważa, że technologia może zostać użyta, by leczyć, łączyć i strzec wspólnego domu.

Jednocześnie zastrzegł, że według Leona XIV AI nie jest neutralna, ponieważ przyjmuje oblicze tych, którzy programują algorytmy i dla danego chatbota wybierają elementy bazy danych.

Według ks. Klocha jednym z centralnych wątków encykliki jest styl postępowania szybko rozwijających się big techów, czyli największych i najbardziej wpływowych korporacji technologicznych, zwłaszcza amerykańskich.

- Papież mówi wprost, że dawniej to państwa odpowiadały za rozwój technologii. Dziś głównymi motorami rozwoju są podmioty prywatne (...). Efektem ich pracy są narzędzia AI, dzięki którym zyskują siłę oddziaływania większą niż wiele rządów - ocenił.

Duchowny zaznaczył, że zdaniem Leona XIV dobro wspólne, jakim jest sztuczna inteligencja, nie może pozostawać jedynie pod kontrolą big techów, ponieważ grozi to stworzeniem nowej formy kolonializmu dla krajów rozwijających się. Dodał, że zawsze będą osoby, które z powodu złej sytuacji materialnej będą pozbawione pełnego dostępu do najnowocześniejszych narzędzi AI, które są płatne. Podkreślił, że sytuacja w której narzędzia cyfrowe wzmacniają istniejące nierówności, a owoce rozwoju technologii nie są sprawiedliwie dzielone, jest formą nowego wykluczenia ubogich.

Zdaniem eksperta papież ostrzega również przed systemami AI, które świetnie symulują więzi, obecność, mówią do nas po imieniu, ale nigdy nie będą w stanie zastąpić prawdziwych relacji międzyludzkich.

- Leon XIV ostrzega, że kiedy człowiek wycofuje się z prawdziwej wspólnoty i wybiera wirtualne formy przynależności, zaczyna w nim zanikać zdolność do empatii, do zrozumienia drugiego człowieka i do znoszenia trudności, które są naturalną częścią relacji międzyludzkich. Papież podkreśla, że rozwiązaniem nie jest odrzucenie technologii, ale ochrona ciszy, prowadzenia dialogu twarzą w twarz i rozmów przy wspólnym stole - powiedział.

Ks. Kloch wyjaśnił, że w dokumencie Leon XIV kreśli wyraźny kierunek, którym jest wielostronne zarządzanie AI z udziałem państw, społeczeństwa obywatelskiego i ludzi nauki.

- Chodzi o opracowanie norm prawnych, które będą stać na straży sprawiedliwości i ograniczać wypaczoną władzę technologiczną. Papież wskazuje, że kiedy ludzie używający sztucznej inteligencji będą robić to zgodnie z normami etycznymi, wtedy nowe technologie będą służyć dobru wspólnemu, a nie wyłącznie pomnażaniu zysków - stwierdził.

Zdaniem eksperta jeśli organizacjom międzynarodowym i społecznym ruchom nie uda się wprowadzić takich regulacji, będziemy mieli do czynienia z sytuacją podobną jak w przypadku mediów społecznościowych. Przypomniał, że choć pojawieniu się Facebooka i Twittera towarzyszył entuzjazm, to po latach funkcjonowania tych platform bez wprowadzenia regulacji chroniących użytkowników w mediach społecznościowych na porządku dziennym jest hejt, fake newsy, filmiki deepfake'owe i bańki informacyjne.

Według ks. Klocha konieczne jest opracowanie wielostronnej regulacji, która zakładać będzie udział ludzi nauki, kultury, przedsiębiorców, a nawet wychowawców, pracodawców i pracowników.

- Wszystkie te podmioty, cała społeczność ludzka, łącznie z ruchami społecznymi, a nawet wspólnotami wiary - pisze papież - są odpowiedzialne za nadzór nad sztuczną inteligencją. A dokładniej nad potężnymi firmami, które zarządzają chatbotami - zastrzegł.

Cały wywiad z ks. prof. Józefem Klochem opublikujemy we wtorek o godz. 6.45. (PAP)

iżu/ kcz/