Kryteria dochodowe w pomocy społecznej są weryfikowane co trzy lata z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej. Ustawa pozwala jednak weryfikować je co roku. Od 1 stycznia 2025 r. kwoty kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynoszą 1010 zł, a dla osoby w rodzinie – 823 zł.

Ministerstwo rodziny chce, by kwoty kryteriów były weryfikowane co roku. - Ustawę dotyczącą wysokości kryteriów dochodowych w pomocy społecznej i częstotliwości ich weryfikacji wysłaliśmy do prac rządu już w zeszłym roku. Jesienią wpisaliśmy też tę zmianę do priorytetów rządu. Mam nadzieję, że zaczniemy w rządzie dalsze prace nad nią - powiedziała PAP wiceminister Katarzyna Nowakowska.

MRPiPS przygotowało projekt nowelizacji ustawy o pomocy społecznej, który obecnie jest na etapie konsultacji. Nowakowska poinformowała, że do projektu zostanie dodana też zmiana w zasiłkach rodzinnych. - W konsultowanej właśnie ustawie dodamy zapis, którym włączymy świadczenia rodzinne do świadczeń z systemu pomocy społecznej. W zeszłym roku wpisaliśmy tę zmianę do priorytetów rządu - podkreśliła wiceminister.

Wyjaśniła, że po zmianach świadczenia rodzinne, które zależne są od dochodu będą częścią świadczeń w pomocy społecznej. Dziś - jak dodała - kryterium dochodowe przy świadczeniach rodzinnych jest znacznie niższe niż w systemie pomocy społecznej.

Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł.

Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie 95 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5. roku życia, 124 zł na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 18 lat i 135 zł na dziecko powyżej 18. roku życia do ukończenia 24 lat.

Eksperci zwracają uwagę, że kwoty zasiłków rodzinnych są „zamrożone” od 2016 r., dlatego przy jednoczesnym braku waloryzacji 800 plus wskaźnik ubóstwa może wzrastać. Prof. Ryszard Szarfenberg z Polskiego Komitetu Europejskiej Sieci Przeciwdziałania Ubóstwu podkreślał, że zamrożenie zasiłków rodzinnych dla ubogich rodzin to główny błąd polityki socjalnej państwa. Jak mówił, w okresie ożywienia gospodarczego tempo wzrostu konsumpcji ubogich rodzin nie nadąża za resztą społeczeństwa.

Zdaniem wiceminister rodziny najważniejszym narzędziem, które pomoże przeciwdziałać wzrostowi ubóstwa jest właśnie coroczna weryfikacja kryteriów dochodowych w pomocy społecznej.

- W tej sprawie wysłaliśmy wniosek do zespołu programowania prac rządu. Jesteśmy w procesie uzgadniania, jaki ma być kształt ostateczny tych zmian. Jestem przekonana, że to już tylko kwestia czasu. Równocześnie obserwujemy wskaźniki ubóstwa i za rok 2024 ubóstwo skrajne zmalało. Od 1 stycznia 2025 roku obowiązują zwaloryzowane – wyższe – kryteria w pomocy społecznej, wprowadziliśmy też rentę wdowią - wskazała Nowakowska.

Zaznaczyła jednocześnie, że nie trwają prace nad waloryzacją 800 plus. - Dla grupy odbiorców tego świadczenia dodane zostało nowe świadczenie w postaci programu Aktywny Rodzic. Stale analizujemy grupy odbiorców i dostępne dla nich wsparcie - dodała wiceszefowa MRPiPS.

W opublikowanym w październiku 2025 r. raporcie EAPN Polska (Poverty Watch) na temat ubóstwa wskazano, że dzięki m.in. wzrostowi płacy minimalnej, opanowaniu inflacji i podwyżce świadczenia 800 plus, zasięg skrajnego ubóstwa spadł z 6,6 proc. (ok. 2,5 mln osób) w 2023 r. do 5,2 proc. (ok. 1,9 mln osób) w 2024 r. Skrajne ubóstwo oznacza wydatki gospodarstwa domowego poniżej minimum egzystencji. W 2023 r. oszacowano je na 913 zł dla samotnej osoby i 2465 zł dla rodziny czteroosobowej z dwójką dzieci. Życie w takiej sytuacji dłużej niż dwa miesiące zagraża zdrowiu fizycznemu.

Karolina Kropiwiec (PAP)

kkr/ agz/