PAP: Jakie trendy w cyberprzestrzeni w sektorze finansowym będą dominować w 2026 r.?

Kierownik CSIRT KNF Karol Paciorek: na pewno nadal wykorzystywane przez przestępców będą tzw. fałszywe inwestycje. Robią to już od wielu lat i musi im się to najwidoczniej opłacać, mimo że depczemy im po piętach. Jako CSIRT KNF zależy nam na tym, żeby jak najmniej osób dotykało zjawisko fałszywych reklam. Działamy prewencyjnie i szybko zgłaszamy domeny związane z fałszywymi inwestycjami. Dzięki temu końcowy użytkownik nawet nie zdąży zobaczyć takiej reklamy na własne oczy.

Identyfikujemy działania cyberprzestępców także na platformach mediów społecznościowych, pomimo że próbują oni utrudniać nam działania poprzez różnorodne metody maskowania. Mimo tego CSIRT KNF w ubiegłym roku zablokował na Facebooku ponad 9 tys. 751 oszukańczych reklam; zgłosiliśmy też ponad 4 tys. profili publikujących fałszywe reklamy, przez co konta te zostały zablokowane. Myślę, że w tym roku nadal będzie to wyglądać niestety jak walka z Hydrą – będziemy odcinać jedną głowę, a w jej miejsce powstaną cztery kolejne. Natomiast wspólne działanie CSIRT-ów sektorowych i poziomu krajowego mogą w końcu przynieść taki skutek, że uda nam się te przestępstwa wyeliminować z platform społecznościowych.

PAP: Śledztwo agencji Reuters pokazało, że około 10 proc. przychodów reklamowych Mety w 2024 r. stanowiły fałszywe reklamy. Dwa lata temu zespół CERT Polska apelował do Mety m.in. o uporządkowanie tej kwestii. W marcu 2025 r. zespół przekazał jednak, że big tech niedostatecznie realizuje postulaty CERT-u. A jak wygląda współpraca CSIRT KNF z Metą w tej kwestii?

K.P.: Z Metą wypracowaliśmy ścieżkę kontaktową, która pozwala nam działać jak najbardziej skutecznie i prewencyjnie. Jeśli na Facebooku widzimy daną reklamę, która ma dość dużą skalę i promuje fałszywe inwestycje, czy też inne oszustwo finansowe, wysyłamy ten zbiór fałszywych treści i w kilka chwili Meta go blokuje. Udaje nam się te treści neutralizować szybko. Wypracowanie takiej ścieżki wymagało jednak dosyć dużej i ciężkiej pracy.

PAP: W 2025 r. nie było żadnego skutecznego ataku ransomware w sektorze finansowym, czyli takiego, który polega na zaszyfrowaniu danych przez cyberprzestępców z użyciem szkodliwego oprogramowania, w celu żądania okupu. Co stoi u podstaw tego sukcesu?

K.P.: Próby ataków ransomware na podmioty finansowe zdarzają się cały czas, na całym świecie. Istnieją natomiast skuteczne metody i działania wyprzedzające oraz zabezpieczenia, które można wdrożyć. CSIRT KNF już kilka chwil po ujawnieniu danej podatności (luki bezpieczeństwa - PAP) informuje cały rynek finansowy o potencjalnym zagrożeniu, dzięki czemu podmioty szybko aktualizują swoje systemy do bezpiecznej wersji, czy też podejmują działania mające na celu neutralizację takiej podatności. Dzięki temu przestępcy nie mają dużego pola manewru, jeśli chodzi o czas, żeby dany podmiot zaatakować i uruchomić oprogramowanie ransomware.

PAP: Co by pan radził innym sektorom gospodarki czy samorządom, by lepiej radziły sobie z ryzkiem ataku typu ransomware?

K.P.: Najważniejsza jest współpraca z CSIRT-ami poziomu krajowego. Na pewno mniejsze i mniej doświadczone podmioty powinny też słuchać i uczyć się od pozostałych, bardziej dojrzałych partnerów.

PAP: Czy cyberprzestępcy używają sztucznej inteligencji do oszustw finansowych?

K.P.: CSIRT KNF obserwuje obecnie dużo materiałów wideo czy też grafik wygenerowanych przez AI, które są wykorzystywane do dezinformacji i oszustw finansowych. Kiedy widzimy polityka czy celebrytę, który namawia nas do atrakcyjnej inwestycji, gdzie możemy zainwestować tysiąc złotych, a później wypłacić sobie 100 tysięcy – łatwo jest ulec pokusie. Są to jednak fałszywe wypowiedzi przypisane celebrytom lub politykom, wygenerowane z użyciem ich głosu oraz wizerunku, w tym mimiki twarzy. Zostały przygotowane tak przekonująco, że użytkownikowi trudno jest odróżnić prawdę od fałszu. Te treści będą w 2026 r. masowo generowane przy pomocy sztucznej inteligencji. Dlatego radzimy wszystkim internautom, aby zachowywać daleko idącą ostrożność i rozwagę. W sieci trzeba zawsze mieć ograniczone zaufanie.

Rozmawiała: Monika Blandyna Lewkowicz (PAP)

mbl/ mmu/