Nabór gmin-operatorów programu Czyste Powietrze do 31 marca

Program Czyste Powietrze od marca 2025 r. działa w nowej formule, kierunkowanej na pomoc osobom szczególnie narażonym na ubóstwo energetyczne. Jego filarami są: wsparcie operatorów, audyt energetyczny oraz zabezpieczony budżet programu.

Operatorzy - gminy i wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej - zostali przewidziani jako pierwszy punkt kontaktu dla mieszkańców. Operatorzy oferują mieszkańcom kompleksowe wsparcie: od analizy potrzeb, przez pomoc w formalnościach, po wizytację zakończonej inwestycji.

W listopadzie ub. roku NFOŚiGW informował, że w całej Polsce działa ponad 1,3 tys. operatorów, a punkty konsultacyjne prowadzi 90 proc. gmin. Do tamtego czasu operatorzy złożyli 17,6 tys. wniosków, co stanowiło ponad 40 proc. nowych zgłoszeń.

W środę wiceprezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Iwona Gejdel-Targosz podała, że na 167 gmin woj. śląskiego dotąd porozumienia operatorskie zawarło Funduszem 105 gmin (w części na zasadzie porozumienia międzygminnego: np. gmina Wręczyca Wielka pełni rolę operatora u siebie, ale też dla gminy Konopiska).

- Zachęcam wszystkie gminy, ponieważ w tej chwili mamy 64 proc. gmin, które podpisały porozumienie operatorskie, aby również wspomogły swoich mieszkańców, osoby najuboższe. To samorządy, to właśnie gminy są najbliżej tych mieszkańców, wiedzą o ich potrzebach, wiedzą jakie wsparcie trzeba tym mieszkańcom udzielić - mówiła Gejdel-Targosz.

Apel ten poparł przewodniczący Śląskiego Związku Gmin i Powiatów prezydent Rybnika Piotr Kuczera. - Samorządowcy dzisiaj, z powodu tej najważniejszej informacji, że zdrowie naszych mieszkańców jest fundamentem również dobrego funkcjonowania samorządu, muszą zrobić wszystko, aby współpraca z funduszami wojewódzkimi była jak najbardziej widoczna, płynna - akcentował Kuczera.

Wiceprzewodniczący ŚZGiP burmistrz Pszczyny Dariusz Skrobol zachęcał bezpośrednio wójtów i burmistrzów do wpisywania się na listę operatorów. - Ja powołałem taki zespół u siebie wiele lat temu, od tego czasu złożyliśmy ponad 3 tys. wniosków do wojewódzkiego funduszu - wskazał Skrobol.

- Gdyby nie to, że w gminie istnieje taki punkt przyjmowania wniosków i pomocy w programie, prawdopodobnie wniosków byłoby mniej. Dzisiaj punkt operatorski to impuls dla mieszkańców, aby wnioskować o dofinansowanie. Bo na początku programu wiele osób miało świadomość, że chce te źródło ciepła wymienić. Natomiast ci, co zostali, nie są do końca przekonani i tutaj bardzo ważna rola samorządu, aby przekonać mieszkańców - mówił burmistrz Pszczyny.

- A efekty, które daje program? Oczywiście dużo przed nami, natomiast w gminie Pszczyna ze 127 dni smogowych zeszliśmy do poniżej 40 w ciągu roku, a odbieranego popiołu mamy o połowę mniej - zaakcentował Dariusz Skrobol.

Wiceprezes NFOŚiGW Robert Gajda przyznał, że po reformie programu spadła liczba wniosków, natomiast w jego ocenie jedną z przyczyn jest zmiana, że przyjmowane są - inaczej niż wcześniej - wyłącznie wnioski kompletne (w ub. roku wpłynęło ich ok. 50 tys. plus 25 tys. wniosków roboczych, oczekujących na uzupełnienie audytów).

Gajda wskazał też, że program w nowej odsłonie ma lepiej zabezpieczać beneficjentów przed nieuczciwymi wykonawcami. Ministerstwo Klimatu w listopadzie ub. roku skierowało też do rządu projekt ustawy, który ma pomóc poszkodowanym w programie (może chodzić o 13 tys. rodzin). - Spodziewamy się, że w ciągu kwartału wejdzie ona w życie - zasygnalizował w środę wiceszef NFOŚiGW.

Czyste Powietrze jest jednym z największych programów społeczno-klimatycznych w Europie. Realizuje go Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we współpracy z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej, pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

Od 31 marca ub. roku obowiązkowy w programie jest audyt energetyczny - pomyślany nie tyle jako formalność, co narzędzie planowania. Audyt wskazuje bowiem najbardziej efektywne działania, dzięki czemu beneficjenci podejmują świadome decyzje i maksymalizują efekty inwestycji.

Nowe zasady wymagają osiągnięcia standardu energetycznego budynku, potwierdzonego świadectwem energetycznym po realizacji przedsięwzięcia.

Finansowanie Czystego Powietrza jest zabezpieczone dzięki pozyskanym przez rząd środkom: 13 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), 7,9 mld zł z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) oraz 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego.

Prezes katowickiego WFOŚiGW Mateusz Pindel podał w środę, że od wprowadzenia programu w 2018 r. w woj. śląskim wpłynęło ponad 148 tys. wniosków o dofinansowania na ponad 4 mld zł, na podstawie których zawarto 129 tys. umów na 3,5 mld zł, a wypłacono dotąd ponad 2,1 mld zł, z czego ponad 1 mld zł w ostatnich dwóch latach.

Prezes Pindel poinformował o uruchomieniu nowego narzędzia dla beneficjentów służącego weryfikacji statusów wniosków o płatności, a także specjalnej infolinii WFOŚiGW dla operatorów gminnych.(PAP)

mtb/ drag/