Wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciwko HPV, rozszerzenie bezpłatnego programu o kolejne grupy wiekowe oraz intensyfikacja szczepień w szkołach to warunki konieczne do osiągnięcia odporności populacyjnej w Polsce – wskazali eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych (OPZCI).

Polska jako ostatni kraj Unii Europejskiej, wdrożyła powszechny program szczepień przeciw HPV ze średnio 15-letnim opóźnieniem. Choć Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada, że do 2028 r. zaszczepionych zostanie 60 proc. docelowej populacji, obecne statystyki oscylują w granicach zaledwie 17-18 proc. Wynik ten drastycznie odbiega od globalnego celu WHO, który zakłada osiągnięcie 90 proc. zaszczepionych dziewcząt do 2030 roku. Dla porównania, wskaźniki wyszczepienia w Wielkiej Brytanii wynoszą 85 proc., a w Portugalii aż 91proc.

- Rozszerzanie grupy docelowej, jeżeli chodzi o szczepienia HPV, ma kluczowe znaczenie, ponieważ chcielibyśmy osiągnąć jak największy efekt populacyjny. To znaczy taki, żeby wyszczepiona była jak największa liczba osób. Obecnie te najwyższe odsetki sięgają około 30-40 proc.w poszczególnych rocznikach. Natomiast takim celem, który wyznacza też Światowa Organizacja Zdrowia, to jest nawet około 90 proc. – powiedział prof. dr hab. n. med. Paweł Koczkodaj, kierownik Pracowni Prewencji Pierwotnej i Polityki Zdrowotnej w Narodowym Instytucie Onkologii – Państwowy Instytut Badawczy.

W Polsce dostępne są bezpłatne szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego HPV dla dzieci w wieku 9-14 lat (w ramach powszechnego programu szczepień). Według danych europejskich model szkolny pozwala osiągnąć wyszczepialność na poziomie 46–93 proc., podczas gdy w placówkach POZ wynosi ona 40–50 proc. Organizację szczepień w szkołach popiera 68 proc. Polaków.

W roku szkolnym 2024/2025 do programu przystąpiło blisko 40 proc. szkół podstawowych (ponad 5,2 tys. placówek), w których podano dotychczas niemal 85 tys. dawek. Eksperci OPZCI podkreślają jednak, że wyzwaniem pozostaje edukacja – aż 25 proc. treści o HPV w mediach społecznościowych to dezinformacja.

Eksperci OPZCI rekomendują wdrożenie sprawdzonych rozwiązań systemowych. Jak wskazał prof. Koczkodaj, skokowy wzrost uczestnictwa w programie nastąpiłby w momencie uruchomienia ogólnopolskiego systemu wysyłania imiennych zaproszeń do rodziców. Dowody naukowe z zakresu profilaktyki onkologicznej potwierdzają bardzo wysoką skuteczność systemów typu call-recall, polegających na aktywnym zapraszaniu i przypominaniu o kolejnych dawkach.

Szczepionki przeciwko wirusowi HPV są dobrze tolerowane, a najczęstsze skutki uboczne to łagodny ból, obrzęk lub zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia.

Podawane są dwie dawki szczepionki. Największa ich skuteczność jest wtedy, gdy zostaną podane przed rozpoczęciem współżycia seksualnego. Dlatego szczepienia te zalecane są u dziewcząt i chłopców od dziewiątego do czternastego roku życia. Zaszczepić można też starszych nastolatków w wieku co najmniej 15 lat, wtedy jednak zaleca się podanie trzech dawek tego preparatu. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że program szczepień będzie kontynuowany zgodnie z harmonogramem do 2030 roku. (PAP)

kub/ mark/