Naukowcy z Johns Hopkins University School of Medicine (USA) przeprowadzili badanie z udziałem 1,4 tys. osób cierpiących z powodu chronicznego bólu. Chcieli sprawdzić, jak aleksytymia – cecha polegająca na trudnościach w rozpoznawaniu i wyrażaniu emocji – wpływa na przebieg dolegliwości bólowych. Eksperci zwracają uwagę, że już wcześniejsze badania wiązały aleksytymię z silniejszym bólem. Ich nowa praca należy do pierwszych pokazujących, jak i kiedy ten wpływ rozwija się w czasie.

Podają oni statystyki amerykańskich centrów zapobiegania i kontroli chorób (CDCP), według których przewlekłego – trwającego ponad trzy miesiące – bólu doświadcza 24,3 proc. dorosłych, a 8,3 proc. cierpi na ból na tyle silny, że ogranicza on ilość pracy fizycznej, jaką mogą wykonać w ciągu dnia. Gdy u pacjentów z przewlekłym bólem nasilona jest aleksytymia (traktowana jako cecha subkliniczna) - pacjenci mają silniejsze dolegliwości bólowe, większe ograniczenia fizyczne oraz więcej objawów depresji i lęku.

Choć zagadnienie to jest słabo zbadane - istnieją dowody sugerujące, że w leczeniu przewlekłego bólu można oddziaływać na aleksytymię.

Autorzy nowego badania przeanalizowali zależności między aleksytymią a skutkami bólu, co może pomóc w opracowaniu odpowiednich interwencji psychologicznych.

„Wcześniejsze badania pokazały, że aleksytymia jest zwykle bardziej nasilona u osób z przewlekłym bólem. Nie wiedzieliśmy jednak, czy to aleksytymia prowadzi do pogorszenia bólu, czy też silniejszy ból prowadzi do aleksytymii. Nie mieliśmy też dobrego zrozumienia, dlaczego te dwa odrębne procesy są ze sobą powiązane” – mówi dr Rachel Aaron z Johns Hopkins University School of Medicine, autorka pracy opublikowanej w piśmie „Health Psychology” (https://psycnet.apa.org/record/2027-47162-001?doi=1).

Naukowcy przez dwa lata monitorowali grupę 1453 pacjentów z różnymi postaciami przewlekłego bólu z całych Stanów Zjednoczonych. Pacjentów proszono m.in. o wypełnienie 20-punktowego kwestionariusza, obejmującego trzy podskale: trudności w rozpoznawaniu uczuć, trudności w opisywaniu uczuć oraz myślenie zorientowane na zewnątrz. Oprócz nasilenia bólu, zmierzono także poziom lęków, depresji i psychicznego cierpienia.

Wyniki pokazały, że u pacjentów z wyższym poziomem aleksytymii na początku badania, po roku rozwinęło się większe cierpienie psychiczne, które z kolei pozwalało przewidywać większe utrudnienia życia spowodowane bólem po dwóch latach.

Jednocześnie aleksytymia i psychiczne cierpienie nie zwiększały istotnie odczuwanej intensywności bólu.

Zakłócenia spowodowane bólem nie pozwalały też przewidywać późniejszej aleksytymii, co przemawia za tezą, że trudności w przetwarzaniu emocji są czynnikiem ryzyka, a nie konsekwencją pogarszania się skutków bólu.

Badanie wskazuje więc psychiczne cierpienie – zwłaszcza na lęk i depresję – jako kluczowy cel interwencji, szczególnie u osób, które mają trudności z rozpoznawaniem i wyrażaniem emocji.

„Większe trudności w rozpoznawaniu własnych uczuć mogą prowadzić do silniejszych objawów cierpienia psychicznego, w tym objawów depresji i lęku. To z kolei może utrudniać radzenie sobie z przewlekłym bólem. Wyniki te podkreślają znaczenie uwzględniania aleksytymii w psychologicznym leczeniu przewlekłego bólu oraz tego, w jaki sposób może ona prowadzić do psychicznego cierpienia, aby poprawić wyniki leczenia bólu” – mówi prof. Aaron.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/