Gra na pianinie lub innym instrumencie, podróże zagraniczne i kontakty towarzyskie z przyjaciółmi należą do najskuteczniejszych sposobów zmniejszania ryzyka rozwoju demencji - twierdzą naukowcy z Trinity College Dublin.

Ich badanie, przedstawione na łamach „Alzheimer s & Dementia Diagnosis Assessment & Disease Monitoring” pokazało, że podejmowanie w średnim wieku aktywności stymulujących fizycznie, społecznie i intelektualnie należy do najskuteczniejszych sposobów wzmacniania funkcji poznawczych. Metody te działają nawet u osób z podwyższonym genetycznym ryzykiem rozwoju choroby Alzheimera.

„Od pewnego czasu wiemy, że aktywności związane ze stylem życia, takie jak ćwiczenia fizyczne, mogą opóźniać pogorszenie funkcji poznawczych u osób starszych. Byliśmy zaskoczeni, widząc, że stymulujące codzienne zajęcia znacząco wzmacniają funkcje poznawcze już w średnim wieku – na wiele dekad przed pojawieniem się związanego z wiekiem spadku sprawności poznawczej” – mówi prof. Lorina Naci z Trinity College Institute of Neuroscience i Global Brain Health Institute. - „Co ważne, zauważyliśmy, że większe korzyści przynosi połączenie różnych aktywności, a nie tylko jedna z nich. Nasze wyniki sugerują, że kluczowa jest różnorodność, i że najskuteczniejsze dla wzmacniania zdrowia mózgu jest połączenie stymulacji fizycznej, społecznej i umysłowej”.

Do takich wniosków naukowcy doszli po przeanalizowaniu danych na temat 700 zdrowych poznawczo osób, uczestniczących zaplanowanym na dziesięć lat badaniu, w wieku od 40 do 59 lat, pochodzących z Irlandii i Wielkiej Brytanii. Jedna trzecia uczestników badania miała genetyczne predyspozycje do rozwoju choroby Alzheimera w późniejszym wieku.

Badane aktywności obejmowały kontakty towarzyskie z rodziną lub przyjaciółmi, grę na instrumencie muzycznym, uprawianie zajęć artystycznych, aktywność fizyczną, czytanie, naukę lub ćwiczenie drugiego języka oraz podróżowanie.

Zauważone efekty były wyraźne. Badanie pozwala sądzić, że stymulująca aktywność może odgrywać większą rolę w kształtowaniu zdrowia poznawczego w średnim wieku, niż najsilniejszy powszechny genetyczny czynnik ryzyka choroby Alzheimera o późnym początku, czyli wariant Apolipoproteiny E ?4.

Jednocześnie badanie wskazało istotne czynniki ryzyka. Objawy depresyjne i urazowe uszkodzenia mózgu ujawniły się jako najbardziej szkodliwe modyfikowalne czynniki ryzyka dla funkcji poznawczych. Wśród innych ważnych czynników badacze wymieniają cukrzycę, nadciśnienie, złą jakość snu i upośledzenie słuchu.

Naukowcy przypominają, że na całym świecie na demencję choruje 48 mln osób, a według prognoz w 2050 roku ma dotykać 150 mln ludzi.

Znajomość metod ochronnych może te statystyki poprawić.

„Badanie to daje poczucie sprawczości – pokazuje, że angażowanie się w różnorodne stymulujące aktywności, takie jak kontakty społeczne, nauka nowych umiejętności, utrzymywanie aktywności fizycznej i dbanie o zdrowie psychiczne, mogą aktywnie wzmacniać odporność poznawczą na wiele dekad przed pojawieniem się jakichkolwiek objawów, nawet u osób z ryzykiem genetycznym i rodzinną historią demencji” – podkreśla prof. Naci. - „Pozwala to spojrzeć na zdrowie mózgu jako na coś, na co ludzie mogą wpływać poprzez osiągalne wybory stylu życia. Zachęca do wcześniejszego i trwałego angażowania się w przyjemne aktywności. Pokazuje też, że rządy, które poważnie myślą o zmniejszeniu przyszłego obciążenia demencją, powinny traktować priorytetowo interwencje dotyczące stylu życia w średnim wieku, w tym wsparcie zdrowia psychicznego, kontrolę ryzyka sercowo-naczyniowego, zapobieganie urazom mózgu oraz dostęp do uczenia się przez całe życie i programów aktywności społecznej”.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/