Na łamach „JAMA Network Open” (https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2026.2725) naukowcy z Karolinska Institutet (Szwecja) oraz Sichuan University (Chiny) opisali analizę ponad 1,09 mln szwedzkich ojców, których dzieci urodziły się w latach 2003-2021. Zauważyli, że w czasie ciąży partnerki i we wczesnym okresie po narodzinach dziecka u mężczyzn rzadziej niż przed poczęciem rozpoznawano jakiekolwiek zaburzenia psychiczne. Później wskaźniki te wracały do poziomu sprzed ciąży.

Inaczej było jednak w przypadku depresji i zaburzeń związanych ze stresem. Pod koniec pierwszego roku po narodzinach dziecka ich częstość była o ponad 30 proc. wyższa niż w okresie przed ciążą.

- Przyjęcie roli ojca często wiąże się zarówno z pozytywnymi doświadczeniami, jak i z szeregiem nowych stresu. Wielu mężczyzn ceni sobie bliskie chwile z dzieckiem, ale jednocześnie ich relacja z partnerką ulega zmianie, jakość snu się pogarsza, a to może zwiększać ryzyko problemów ze zdrowiem psychicznym - skomentowała jedna z autorek badania, doktorantka Jing Zhou.

Autorzy podkreślili, że u młodych ojców nie zaobserwowano wyraźnego, szybkiego wzrostu diagnoz tuż po porodzie - co jest charakterystyczne dla matek, które często doświadczają depresji poporodowej. Zamiast tego wzrost ryzyka pojawiał się później. Może to oznaczać, że obciążenie psychiczne związane z ojcostwem narasta stopniowo wraz z nowymi obowiązkami, zmęczeniem, stresem i zmianami w życiu rodzinnym.

- Taki opóźniony wzrost częstości występowania depresji bardzo nas zaskoczył. Podkreśla on potrzebę czujniejszego zwracania uwagi na sygnały pogarszającego się zdrowia psychicznego u ojców kilka miesięcy po narodzinach dziecka - dodał kolejny współautor publikacji prof. Donghao Lu.

Zdaniem badaczy zaobserwowana prawidłowość może być wynikiem dwóch nakładających się na siebie mechanizmów: rzeczywistych zmian stanu psychicznego jakiś czas po pojawianiu się na świecie potomka oraz opóźnień w zgłaszaniu się po pomoc wśród młodych ojców. Część z nich może nie mieć przestrzeni na szukanie wsparcia w czasie ciąży partnerki i krótko po porodzie, dlatego ich trudności ujawniają się w statystykach dopiero po wielu miesiącach.

Badanie pokazało też, że podobny schemat dotyczył zaburzeń lękowych oraz problemów związanych z używaniem alkoholu i narkotyków - ich częstość najpierw spadała, a później wracała do wcześniejszego poziomu.

Naukowcy podkreślili, że przeprowadzona analiza obejmowała wyłącznie przypadki klinicznie zdiagnozowane, co oznacza, że rzeczywista skala problemu może być większa.

W ich opinii należy uważniej obserwować wszelkie sygnały pogorszenia stanu psychicznego u ojców nawet po roku od narodzin dziecka. - Dzięki zidentyfikowaniu okresów większej podatności na problemy psychiczne lekarze będą mogli oferować im skuteczniejsze wsparcie - powiedziała Jing Zhou.

Jak dodała, depresja poporodowa jest omawiana głównie w kontekście matek, tymczasem dobrostan ojców jest równie istotny dla funkcjonowania całej rodziny.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ zan/