Otyłość istotnie zwiększa ryzyko problemów z zajściem w ciążę, jej utrzymaniem oraz powikłań zdrowotnych u matki i dziecka – podkreśliła dr hab. Agnieszka Kozioł-Kozakowska, dietetyk i kierownik Pracowni Dietetyki Pediatrycznej na Wydziale Lekarskim UJ CM.

Jak wyjaśniła ekspertka, tkanka tłuszczowa działa jak aktywny narząd, który zaburza funkcjonowanie całego organizmu. Dochodzi m.in. do rozregulowania osi hormonalnej odpowiedzialnej za cykl miesiączkowy i owulację. Zaburzone wydzielanie hormonów, takich jak LH i FSH, może prowadzić do nieregularnych cykli, a nawet braku owulacji.

Dodatkowo wzrasta poziom insuliny i leptyny. Hiperinsulinemia sprzyja zwiększonej produkcji androgenów w jajnikach, co utrudnia dojrzewanie komórki jajowej. Otyłość często współwystępuje też z zespołem policystycznych jajników (PCOS) lub nasila jego objawy.

Dr Agnieszka Kozioł-Kozakowska wyjaśniła, że problem zaczyna się jeszcze przed zapłodnieniem. Tkanka tłuszczowa sprzyja przewlekłemu stanowi zapalnemu i stresowi oksydacyjnemu, które mogą uszkadzać komórki jajowe. W efekcie mają one gorszą jakość i mniejszy potencjał rozwojowy, co zwiększa ryzyko poronień i zaburzeń rozwoju zarodka.

Jeśli, mimo to, dochodzi do ciąży, rośnie ryzyko powikłań, takich jak cukrzyca ciążowa i nadciśnienie tętnicze. Nadmiar glukozy we krwi matki wpływa na rozwój płodu i może także prowadzić do makrosomii, czyli nadmiernej masy urodzeniowej dziecka. To z kolei zwiększa u niego ryzyko otyłości i chorób metabolicznych w przyszłości.

– Mówimy tu o zjawisku programowania metabolicznego, czyli wpływu warunków życia płodowego na zdrowie dziecka w dorosłości – zaznaczyła ekspertka.

Jednocześnie podkreśliła, że poprawa płodności jest możliwa. Już redukcja masy ciała o 5–10 proc. „może poprawić wrażliwość na insulinę, ograniczyć stan zapalny i częściowo przywrócić równowagę hormonalną”.

Specjalistka przestrzegła jednak przed stosowaniem restrykcyjnych „diet cud”, w tym diet eliminacyjnych czy ketogenicznych, zwłaszcza w okresie planowania ciąży, gdyż „mogą one prowadzić do niedoborów kluczowych składników odżywczych, takich jak kwas foliowy, żelazo czy witaminy z grupy B, a także do utraty masy mięśniowej i zaburzeń mikrobioty jelitowej”.

– W tym okresie organizm powinien być jak najlepiej przygotowany do ciąży, a nie obciążony niedoborami – podkreśliła.

Leczenie otyłości, jak zaznaczyła, powinno mieć charakter interdyscyplinarny i obejmować współpracę lekarza, dietetyka oraz – w wielu przypadkach – psychologa. Problem dotyczy także mężczyzn, u których otyłość pogarsza jakość nasienia i zaburza gospodarkę hormonalną.

Ekspertka dodała, że nie ma naukowych dowodów na to, by dieta mogła wpływać na płeć dziecka.

Mira Suchodolska (PAP)Całą rozmowę z dr hab. Agnieszką Kozioł-Kozakowską opublikujemy o godz. 7.20.

mir/ kj/