Koncert w wykonaniu Orkiestry i Chóru Teatru Wielkiego – Opery Narodowej poprowadzi 22 marca maestra Marzena Diakun – wysoko ceniona w Europie i na świecie polska dyrygentka młodej generacji.

IX Symfonia d-moll op. 125 Ludwiga van Beethovena jest jednym z najsłynniejszych i najwybitniejszych dzieł muzyki poważnej. Jest to ostatnia symfonia Beethovena, nad którą pracował kompozytor blisko dziesięć miesięcy między kwietniem 1823 a styczniem 1824 r. Do pierwszego wykonania Symfonii doszło 7 maja 1824 r. w wiedeńskim Kaernthnerthor-Theater. Od premiery poprzedniej symfonii mijało przeszło dziesięć lat. Publiczność entuzjastycznie przyjęła dzieło kompozytora. Beethoven, który z powodu całkowitej głuchoty, nie był w stanie dyrygować, stał za plecami dyrygenta, tyłem do publiczności i nie mógł zauważyć burzliwych owacji. Według relacji sekretarza kompozytora Antona Schindlera do Beethovena podeszła śpiewaczka Caroline Unger i odwróciła go w stronę publiczności; kompozytor się bardzo wzruszył.

„Dziewiąta” była pierwszą w historii symfonią wokalno-instrumentalną, czyli symfonią z udziałem głosu ludzkiego. Rękopis symfonii został wpisany w 2001 r. na listę UNESCO Pamięć Świata.

- IX Symfonia Beethovena to przedwiośnie romantyzmu; jego początki. Materiał muzyczny osadzony jest jeszcze w klasycyzmie, ale treść utworu nasyca głęboka, charakterystyczna dla romantyzmu, emocjonalność. To napięcie emocjonalne z czasem rozwija się, staje się bardziej intensywne, subiektywne, dramatyczne. Dochodzi do przełamywania konwencji. I co najważniejsze, Beethoven stał się wielką inspiracją dla kompozytorów przyszłych epok, w tym właśnie romantyzmu – zaznaczyła w wywiadzie dla PAP dyrygentka Marzena Diakun. Hasło 30. edycji festiwalu „Beethoven. Przełom klasycyzmu i romantyzmu” – określiło program 11 koncertów symfonicznych, trzech koncertów kameralnych i recitalu fortepianowego, zaplanowanych podczas 13 festiwalowych dni.

Program tegorocznej edycji Wielkanocnego Festiwalu został jeszcze opracowany przez ś.p. Elżbietę Penderecką, pomysłodawczynię, realizatorkę i opiekunkę muzycznego wydarzenia.

”

„W programach koncertów zaakcentowane zostały te dzieła Beethovena, które uznawane są za impulsy do narodzin nowej, romantycznej epoki - zaznaczył w opisie programu Andrzej Giza, dyr. Stowarzyszenie Ludwiga van Beethovena, organizatora Festiwalu. - To klasyczne zakorzenienie i romantyczne nastroje pojawia się też w wybranych dziełach Schuberta, Mendelssohna, Schumanna, Brahmsa, Brucknera i Mahlera”.

Z koncertami symfonicznymi wystąpią czołowe polskie zespoły: Orkiestra Filharmonii Narodowej pod dyrekcją Jacka Kaspszyka z wybitną sopranistką Olgą Bezsmertną w IV Symfonii Mahlera; Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach pod batutą Kirilla Karabitsa wraz z triem solistów i skrzypkiem Jonianem Iljasem Kadeshą, wiolonczelistą Vashti Hunterem i pianistą Alexandrem Lonquichem wykonają Koncert potrójny Beethovena; Sinfonia Varsovia prowadzona przez Sergeya Smbatyana z wirtuozem skrzypiec Vadimem Gluzmanem zaprezentuje się w Koncercie D-dur Brahmsa.

Zgodnie z festiwalową tradycją publiczność będzie miała okazję usłyszeć laureatów ważnych konkursów muzycznych. Jong Jie Yin, zwycięzca Międzynarodowego Konkursu Dyrygentów im. G. Fitelberga, poprowadzi Sinfoniettę Cracovię, a solistą będzie pianista Maxim Lando, laureat Konkursu Pianistycznego w Cleveland. Zwycięzca Telekom Beethoven Competition 2025, amerykański pianista Seth Schultheis wystąpi z orkiestrą Sinfonia Iuventus pod dyrekcją Alexandra Humali.

Ulubieńcy publiczności XIX Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego bracia Hyo Lee i Hyuk Lee z Korei Południowej będą solistami koncertu Orkiestry Akademii Beethovenowskiej, prowadzonej przez Jean-Luca Tingauda.

Z zagranicznych zespołów po raz pierwszy na Wielkanocnym Festiwalu wystąpi Sinfonieorchester Lichtenstein, prowadzona przez Dawida Runtza, głównego dyrygenta orkiestry od obecnego sezonu. Solistką koncertu będzie ceniona skrzypaczka Arabella Steinbacher. Po raz pierwszy też zagra Stuttgarter Kammerorchester, która połączona zostanie z Radomską Orkiestrą Kameralną. Oba zespoły prowadzone przez Jurka Dybała zaprezentują rzadko wykonywane utwory przeznaczone na dwie orkiestry smyczkowe, m.in. Vaughana Williamsa i Bohuslava Martinu.

W kontynuacji cyklu Nieznane opery dyrygent Łukasz Borowicz, przy udziale Orkiestry Filharmonii Poznańskiej i śpiewaków młodego pokolenia, przypomni jedno z pierwszych dzieł scenicznych Gioacchina Rossiniego „La Cambiale di matrimonio” (Weksel małżeński).

Z recitalem pianistycznym wystąpi brytyjski wirtuoz Barry Douglas, który z Wielkanocnym Festiwalem zaprzyjaźniony jest od pierwszej jego edycji. Jeden z najwybitniejszych wiolonczelistów swego pokolenia, Danjulo Ishizaka wraz pianistą Herbertem Schuchem wykonają wszystkie sonaty wiolonczelowe Beethovena. Z koncertami kameralnymi pojawią się zespoły Karol Szymanowski Quartet i Alexander Sitkovetsky Trio.

Festiwal tradycyjnie zakończy się w Wielki Piątek Pasją wg św. Łukasza Krzysztofa Pendereckiego. Dzieło wykonane będzie z okazji 60. rocznicy jego prawykonania. Orkiestrę, Chór Mieszany i Chór Chłopięcy Filharmonii Krakowskiej poprowadzi wieloletni asystent kompozytora, dyrygent Maciej Tworek. Solistami koncertu będą: sopranistka Natalia Rubiś; Mariusz Godlewski, baryton; Artur Jan, bas oraz aktor Krzysztof Gosztyła, narrator.

Koncerty, stanowiące główny nurt Wielkanocnego Festiwalu, uzupełniają jak co roku cykliczne wydarzenia towarzyszące: Wystawa Manuskryptów Muzycznych w Bibliotece Jagiellońskiej i Międzynarodowe Sympozjum Naukowe.

30. Wielkanocny Festiwal Ludwiga van Beethovena trwać będzie od 22 marca do 3 kwietnia 2026 r. (PAP)

abe/ mow/