Amerykańskie Centers for Disease Control and Prevention (CDC) zalecają szczepionkę przeciwko półpaścowi wszystkim dorosłym w wieku 50 lat i starszym, a także młodszym osobom z osłabionym układem odpornościowym. Szczepionka chroni przed półpaścem, chorobą powodującą bolesną wysypkę, która czasami może prowadzić do długotrwałego bólu. Dochodzi do niej, gdy wirus wywołujący ospę wietrzną reaktywuje się w organizmie, zazwyczaj długo po ustąpieniu pierwotnej infekcji ospą wietrzną.

Wcześniejsze badania sugerowały, że zakażenie półpaścem może powodować tworzenie się zakrzepów krwi, zwiększając ryzyko takich zdarzeń, jak zawały serca, udary mózgu i żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. Uważa się, że szczepionka przeciwko półpaścowi, zapobiegając zakażeniu, pomaga również zapobiegać tworzeniu się tych niebezpiecznych zakrzepów.

Naukowcy z University of California w Riverside wykorzystali TriNetX, bazę danych zawierającą dokumentację medyczną milionów Amerykanów, do oceny częstości występowania poważnych zdarzeń sercowych u osób z miażdżycą w wieku 50 lat i starszych. Badania objęły lata 2018–2025. Wzięło w nim udział 246 822 Amerykanów – w tym 123 411 osób, które otrzymały co najmniej jedną dawkę szczepionki przeciw półpaścowi Shingrix lub Zostavax, oraz taka sama liczba osób, które nie otrzymały żadnej dawki szczepionki przeciw półpaścowi. Dane demograficzne i inne niż dotyczące serca i naczyń problemy zdrowotne były podobne w obu grupach.

W przypadku osób z chorobami serca, które otrzymały szczepionkę przeciwko półpaścowi, ryzyko poważnych incydentów sercowych rok później było prawie o połowę niższe w porównaniu z osobami, które nie otrzymały szczepionki. Wyniki badania stanowią kolejny dowód na to, że szczepionka przeciwko półpaścowi nie tylko chroni przed półpaścem, ale może również zmniejszać ryzyko wystąpienia innych problemów zdrowotnych, takich jak choroby serca i demencja.

„Ta szczepionka wielokrotnie wykazywała działanie kardioprotekcyjne, zmniejszając ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zgonu” – powiedział dr Robert Nguyen, lekarz rezydent na University of California w Riverside i główny autor badania.- „Biorąc pod uwagę populację najwyższego ryzyka, czyli osoby z chorobami układu krążenia, te efekty ochronne mogą być nawet większe, niż w przypadku ogółu społeczeństwa” - dodał.

Kiedy naukowcy przeanalizowali zdarzenia sercowe występujące w okresie od jednego miesiąca do jednego roku po szczepieniu przeciw półpaścowi (lub w tym samym okresie - w przypadku osób niezaszczepionych), odkryli, że szczepienie wiązało się z niższym ryzykiem we wszystkich badanych punktach końcowych. Osoby zaszczepione były o 46 proc. mniej narażone na wystąpienie jakichkolwiek poważnych niepożądanych zdarzeń sercowych i o 66 proc. mniej narażone na śmierć z jakiejkolwiek przyczyny. Były również o 32 proc. mniej narażone na zawał serca, o 25 proc. mniej na udar mózgu i o 25 proc. mniej na rozwój niewydolności serca.

Jak podkreślił dr Nguyen, takie poziomy redukcji ryzyka są znaczące i porównywalne z tym, czego można by oczekiwać po rzuceniu palenia. Jego zdaniem uzyskane wyniki potwierdzają zalecenia dotyczące szczepień dla wszystkich dorosłych powyżej 50. roku życia.

„Szczepionki to jeden z najważniejszych leków, jakie mamy do zapobiegania chorobom” – wskazał. „Czasami pacjenci nie są pewni, czy powinni się zaszczepić, czy nie, szczególnie w dobie dezinformacji. Te wyniki stanowią kolejny powód, dla którego decydują się na szczepienie”.

Badanie koncentrowało się wyłącznie na wynikach w pierwszym roku po szczepieniu przeciwko półpaścowi, dlatego naukowcy zauważyli, że skutki w ciągu całego życia mogą różnić się od obserwowanych w tym okresie. Poprzednie badanie opublikowane w 2025 roku wykazało, że zaszczepienie się przeciwko półpaścowi wiązało się z niższym o 23 proc. ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych w zdrowej populacji ogólnej, a kardioprotekcyjne działanie szczepionki może utrzymywać się nawet do ośmiu lat.

Kolejnym ograniczeniem obecnego badania jest to, że osoby zaszczepione mogą wykazywać się zdrowszymi nawykami niż osoby niezaszczepione. Chociaż naukowcy uwzględnili niektóre zachowania zdrowotne i czynniki społeczno-ekonomiczne (problemy związane z warunkami mieszkaniowymi i ekonomicznymi, środowiskiem społecznym, statusem zatrudnienia, wykształceniem i umiejętnością czytania i pisania) - badanie może przeceniać korzyści, które można niezależnie przypisać zapobieganiu zakażeniom półpaścem. Naukowcy stwierdzili jednak, że duża skala badania i metodologia statystyczna nadal potwierdzają wysoki stopień pewności, że szczepionka przeciwko półpaścowi wiąże się ze znaczną redukcją ryzyka sercowo-naczyniowego.

Wyniki badań zostaną przedstawione 30 marca (poniedziałek) podczas dorocznej sesji naukowej American College of Cardiology w Nowym Orleanie.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/