Lasy tropikalne generują opady deszczu „warte” miliardy

Naukowcy z University of Leeds (Wielka Brytania) określili wartość pieniężną jednej z najmniej rozpoznawalnych usług ekosystemowych zapewnianych przez lasy - jako źródła opadów deszczu dla okolicznych regionów. Jak obliczyli, każdy hektar generuje 2,4 miliona litrów deszczu rocznie – wystarczająco dużo, aby napełnić basen olimpijski.

Obserwacje satelitarne połączono z symulacjami z najnowszej generacji modeli klimatycznych. Następnie naukowcy zastosowali uproszczoną wycenę ekonomiczną, aby oszacować, ile powstający deszcz jest wart dla społeczeństwa i gospodarki.

Stosując to podejście, autorzy obliczyli, że opady deszczu generowane przez lasy brazylijskiej Amazonii są warte około 20 miliardów dolarów rocznie dla regionalnego rolnictwa. Dla porównania obecne zachęty finansowe, mające na celu ochronę lub odtworzenie lasów Amazonii, stanowią zaledwie ułamek tej kwoty.

Lasy tropikalne pomagają utrzymać regionalne i kontynentalne systemy deszczowe, które stanowią podstawę rolnictwa, zaopatrzenia w wodę i produkcji energii, poprzez proces znany jako ewapotranspiracja. Energia słoneczna jest w nim wykorzystywana do przenoszenia wody z liści do atmosfery. Badanie szacuje, że w strefie tropikalnej każdy metr kwadratowy lasu generuje około 240 litrów opadów rocznie, a w Amazonii nawet do około 300 litrów.

„To najbardziej jak dotąd kompleksowy i solidny dowód na wartość opadów deszczu dostarczanych przez lasy tropikalne” – powiedziała główna autorka, dr Jess Baker z Wydziału Ziemi, Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju University of Leeds. - „Wylesianie lasów tropikalnych nasila się, pomimo międzynarodowych wysiłków na rzecz powstrzymania ich utraty. Nasza praca podkreśla kluczową rolę lasów tropikalnych w powstawaniu deszczu. Szacujemy, że sama Amazonia generuje opady deszczu o wartości 20 miliardów dolarów rocznie. Udowodnienie korzyści finansowych, jakie zapewniają lasy tropikalne, przyciągnie inwestycje i wzmocni argumenty za ochroną lasów”.

Badanie wykazało, że aby wytworzyć ilość opadów wystarczającą do utrzymania niektórych głównych upraw, potrzebna jest wilgoć generowana przez obszar leśny większy niż same uprawy. Na przykład bawełna zużywa 607 litrów wody na metr kwadratowy, co odpowiada ilości wytwarzanej przez dwa metry kwadratowe nienaruszonego lasu. Uprawy soi potrzebują 501 litrów – co odpowiada 1,7 metra kwadratowego nienaruszonego lasu.

Wylesianie pociągnęło już za sobą znaczne koszty. Naukowcy szacują, że wylesianie w ostatnich dekadach, obejmujące około 80 milionów hektarów Amazonii, mogło zmniejszyć korzyści z generowania opadów o prawie 5 miliardów dolarów rocznie, co miałoby negatywny wpływ na produkcję żywności, energię wodną i bezpieczeństwo wodne.

Szczególnie narażona jest gospodarka Brazylii. Około 85 proc. rolnictwa w kraju jest uzależnione od deszczu, a zmniejszone opady i opóźnione pory deszczowe już wpłynęły na plony soi i kukurydzy w regionach o wysokim poziomie wylesiania.

Oprócz rolnictwa coraz niższe opady deszczu związane z utratą lasów zagrażają również dostawom wody pitnej, transportowi rzecznemu w odległych regionach, wytwarzaniu energii wodnej, a nawet zdolności pozostałych lasów tropikalnych do magazynowania dwutlenku węgla.

Pomimo wielokrotnych międzynarodowych deklaracji o powstrzymaniu wylesiania do 2030 roku, utrata lasów nadal postępuje w dużej części obszarów tropikalnych. Autorzy badania argumentują, że brak uwzględnienia wytwarzania opadów w ramach ekonomicznych i prawnych przyćmił jeden z najsilniejszych praktycznych argumentów za ochroną lasów.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/