ZUS: wypłata świadczenia chorobowego w trakcie ciąży, przed stwierdzeniem uprawnień - niezgodna z prawem

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odpowiedział na pismo Rzecznika Praw Obywatelskich, w którym wystąpił on do ZUS w sprawie problemu wstrzymywania przez Zakład wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego kobietom w ciąży w trakcie kontroli podlegania ubezpieczeniom społecznym.

W odpowiedzi ZUS zaznaczył, że weryfikowanie tego, czy osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych faktycznie posiada do nich tytuł jest uprawnieniem Zakładu, wynikający z zakresu jego działania. Dodał, że objęcie osoby ubezpieczeniami społecznymi jako pracownika uwarunkowane jest faktycznym pozostawaniem w stosunku pracy i Zakład ma prawo do zbadania tego faktu.

„Umowa zawarta dla pozoru lub w celu obejścia prawa, nie rodzi skutków prawnych, także w sferze ubezpieczeń społecznych. Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie sądowym” - podkreślił ZUS.

Zaznaczył, że w każdym przypadku uzasadnionych wątpliwości w przedmiocie istotnej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku, którą jest również okoliczność posiadania tytułu do ubezpieczenia chorobowego, będzie on uprawniony, a nawet zobowiązany do podjęcia działań w celu ich wyjaśnienia.

„Jednocześnie, wypłata świadczeń zasiłkowych de facto przed stwierdzeniem uprawnień do rzeczonych świadczeń byłaby działaniem niezgodnym z treścią przepisów prawa, m.in. ustawy zasiłkowej, które stanowią, iż świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą zasiłkową przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, a ich wypłata może mieć miejsce dopiero po stwierdzeniu przez Zakład uprawnień do tych świadczeń” - podkreślił.

Zaznaczył, iż Zakład wypłaca zasiłki na bieżąco po stwierdzeniu uprawnień, a wypłata świadczeń następuje nie później niż w ciągu 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku.

Podkreślił również, że rzetelne zbadanie podlegania ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu, jest obowiązkiem Zakładu i wyrazem dbałości o prawidłowe wydatkowanie środków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu do ZUS podkreślił, że konstytucja daje gwarancje szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Powołując się na orzecznictwo sądowe zaznaczył, że sama chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jako motywacja do podjęcia zatrudnienia nie świadczy o zamiarze obejścia prawa, podobnie jak inne cele stawiane sobie przez osoby zawierające umowy o pracę, takie jak na przykład chęć uzyskania środków utrzymania.

„Zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, również nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem” - podał.

Podkreślił również, przytaczając wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, że odmienne traktowanie ciężarnej pracownicy związane z założeniem próby obejścia prawa lub uzyskania nienależnych świadczeń socjalnych musi być ocenione jako przejaw dyskryminacji, ponieważ dotyczyć może to jedynie kobiet.

Ponadto, zdaniem Rzecznika, kobiety przed urodzeniem dziecka i po porodzie nie mają siły ani zasobów, aby czynnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i korzystać ze środków odwoławczych.(PAP)

kblu/ agz/